Tokyo Twilight (1957, Yasujiro Ozu, JP)

เอาตามจริงหนังของโอสุเป็หนังแห่งความทุกข์ระทมของคนชั้นกลางในโลกโมเดิร์น แต่ในบรรดาหนังระทมทุกข์ของโอสุที่เคยดูมา เรื่องนี้ระทมทุกข์ที่สุด จัดเป็นหนังของโอสุที่ชอบที่สุดเป็นอันดับสามรองจาก Late Spring และ Tokyo Story

เรื่องคือ ทาคาโกะ ทะเลาะกับสามีย้ายกลับมาอยู่บ้านพ่อ อากิโกะลุกสาวคนเล็กเรียนวิทยาลัย เธอกำลังมีปัญหากับแฟนหนุ่ม เธอท้อง และเขาอาจะไม่ยอมรับ เธอรู้สึกโดดเกี่ยว เพราะไม่อาจปรึกษาปัญหานี้กับพ่อ แม่ของเธอหนีตามผู้ชายไปตั้งแต่เธอยังจำความไม่ได้ ระหว่างออกตามหาแฟนหนุ่มไปทั่วมโตเกียว เธอพบผู้หญิงคนหนึ่งที่บ่อน ผู้หญิงคนนั้น ให้ความรู้สึกว่าเหมือนแม่ และเมื่อแม่กลับมาทุกอย่างก็พินาศลง

ในขณะที่หลายคนมองว่าหนังโอสุเชิดชูโลกเก่า เรามักรู้สึกว่าหนังของโอสุมันวิพากษ์โลกเก่า และไม่ได้มองโลกใหม่ในสายตาที่ดีนัก ในเรื่องนี้ดูฌหมือนจะชัดที่สุดในการอธิบาย ลูกสาวคนโตมาจากโลกเก่า แต่งงานจากการคลุมถุงชน สามีปัญญาชนดูจะไม่นำพาเมียและลูก บิดาของเธอก็ชีวิตการแต่งงานล้มเหลวเพราะงาน น้องสาวดูเป็นสาวสมัยใหม่ แต่ความเป็นสาวสมัยใหม่ก็ไมไ่ด้ให้ทางออกของเธออีก สภาวะลักลั่นของรากที่ตัดไม่ขาดและปีกที่บางเกินไป เป็นปัญหาของครอบครัวชนชั้นหลางเอเซีย (หลายปีต่อมาประเด็นเหล่านี้เปิดแผลอย่างเหนือจริงในหนังของไฉ่มิ่งเหลียง) ความอิหลักอิเหลื่อที่พบว่าโลกเก่าทำลายคุณค่าบางอย่างของความเป้นมนุษย์ด้วยขนบของจารีต ในขณะที่โลกใหม่ เป็น ‘แดนสนธยา’ที่ไม่มีที่ทางให้กับผู้คนที่ไม่เข้มแข็งพอ

หนังไม่มีความประนีประนอมใดๆ เดินหน้าด้วยความเมโลดราม่าแบบสุดตัวโดยไม่ให้ความหวังตัวละคร ในฉากจบการตัดสินใจของพี่สาว ดูจะเป็นสิ่งดี แต่นั่นคือเมื่อมองจากขนบโลกเดิมที่คนทำต่อต้าน เพราะฉากนี้คือการทำซ้ำความเดียวดายของผู้พ่อใน Late Spring ดวยท่าที่เบากว่า ครอบครัวเป็นสิ่งตัดไม่ตายขายไม่ขาดในหนังโอสุ แต่หนังของเขาไม่เคยบอกว่าครอบครัวเป็นเรื่องดี

ตัวละครของโอสุมักจะแพสสีฟจนไม่สามารถจัดการปัญหาใดๆในชีวิตได้ ในหนังเรื่องนี้ไม่มีใครได้บอกความจริงอะไรกับใครหรือแม้แต่พูดคำในใจออกมา กรอบของค่านิยมโบราณ กักขังตัวละครผ่านกรอบของประตูหน้าต่าง กล้องที่ไม่คืบเคลื่อน ตาตามิชอตประสบผลสูงสุดเมื่อตัวละครติดกับดักในภาพชัดลึกกั้นขวางด้วยกรอบประตูบานเลื่อนที่ทำหน้าที่เหมือนกรง บ้านเหมือนกรง ครอบตัวละครอมทุกข์ ใบหน้าอมทุกข์ของเซตสึโกะฮาระคือภาพแทนหนังยุคทองของญี่ปุ่น โมเดิร์นแฟมิลี่ ในโลกที่เปลี่ยนช้า คือความทุกข์ในทุกมิติ และเมื่อไม่มีใครสามารถลงมือจัดการอะไรเพราะติดกับดักของประเพณี ของค่านิยม ชีวิตของพวกเขาจึงไมไ่ด้ล่องไปตามลมชะตากรรม แต่ล่องไปตามสิ่งที่ประเพณีพาไป ตายอย่างเงียบๆโดยไม่มีใครสงสัยว่าพวกเขาไม่เคยเข้ากันได้กับโลกแบบนั้น

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s