From The East (1993, Chantal Akerman)

Captura de ecrã 2012-07-15, às 17.11.54

1. หากว่าจะมีเรื่องเล่า เรื่องนั้นเล่าก็คือการที่โซเวียตล่มสลายลงไป ครั้งนั้นฌองตาลออกจากบ้านของเธอไปพร้อมกับกล้อง มุ่งไปทางทิศตะวันออก จากเยอรมันตะวันออก เข้าสู่โปแลนด์ไปจนถึงมอสโคว ถ่ายทุกสิ่งอย่างที่สัมผัสจิตใจเธอ เก็นภาพของสหภาพโซเวียตในห้วงสุดท้ายก่อนที่มันจะค่อยๆเหือดไปพร้อมกับฤดูหนาวเกลื่อนหิมะปีนั้น และสิ่งที่ผู้ชมจะได้เห็น ได้จ้องมอง ได้สัมผัสด้วยดวงตา คือสิ่งที่เธอสัมผัส ท้องถนน ลมฟ้า อากาศ ผู้คน การผันเปลี่ยนของเวลา และโมงยามสุดท้ายก่อนสรรพสิ่งจะสายเกินไปในความเปลี่ยนแปลงที่เป็นนิรันดร์

2. และนี่คือ FROM THE EAST ภาพยนตร์ที่สุดแสนงดงามในปี 1993 ของCHANTAL AKERMAN ผู้กำกับหญิงที่เพิ่งล่วงลับไป ในภาพยนตร์เรื่องนี้ไม่มีเรื่องราวใดๆให้ยึดจับนอกจาก ทัศนียภาพยาวนานสองชั่วโมง CHANTAL ถ่ายภาพอะไรอย่างเช่น ต้นไม้ใหญ่ตรงสี่แยกที่ไหวน้อยจากลมพรูของรถที่วิ่งผ่านไป ภาพของหน้าต่างซึ่งมีลมพัดต้นไม้อยู่เบื้องนอก ภาพของทิวสนที่ทอดตรงไปสู่ความเงียบและขาวโพลนของหิมะ เก้าอี้ว่างๆของคาเฟ่กลางแสงแดดสดอุ่น ทุ่งหญ้า หรือหญิงชราที่กำัลงรอรถกลับบ้าน ผู้คนมุ่งหน้าไปทางใดทางหนึ่ง เกวียนขโยกขเยกของชาวไร่ การขุดถอนมันฝรั่งขึ้นจากพื้นดิน ป้ายใหญ่ยักษ์ของพรรคคอมมิวนิสต์ที่ยังคงต้านลมและหิมะแม้พรรคจะแตกดับไปแล้ว และยังมีผู้คน ผู้คนที่กล้องเคลื่อนผ่าน ผู้คนไม่รู้จักสวมชุดฤดูหนาว รอรถอยู่ที่ป้ายรถเมล์ จ้องตอบกล้องที่จ้องมา พึมพำคำที่เราไม่อาจแปลได้ บางครั้งก็พูดกับกล้อง บางคนก็หลบตาลงต่ำ ผู้คนในชุดขนสัตว์ หมวกหนาครอบใบหู ผ้าคลุมผม แจ๊คเกต แสงเรือเรืองของป้ายนีออนกะพริบเหนือโรงแรม ร้านค้า ภาพของผู้คนที่กำลังเต้นรำในโรงเต้นรำ ผู้คนพูดคุยกันอยู่ในห้องอบอุ่น ผู้คนที่นิ่งเงียบในบ้านของตัวเอง ข่างหลังถ้วยน้ำชา เสียงจากโทรทัศน์ หรือหญิงชราเหม่อจ้องความว่างเปล่าในครัวอาบแสงแดด ผู้คนที่เข้ามาและออกไปจากสถานีขนส่ง หิมะซึ่งท่วมถมกิ่งก้านไร้ใบของต้นไม้ กระจกหน้ารถที่จอดนิ่ง ผู้คนซึ่งฝ่าลมไป ผู้คนที่ไม่มีผู้ชมหรือกระทั่งคนทำรู้จัก ผู้คนจากอีกโลกหนึ่ง จากบูรพทิศของฌ็องตาล

3. เราออาจบอกว่ามันเป็นสารคดีฉายภาพชีวิตและการเดินทางที่ว่างเปล่าโหวงเหวง ไม่มีบทสนทนา กระแสสำนึก หรือแม้ต่ความคิดใดๆร่วงหล่นลงมา มีเพียงภาพไม่ปะติดปะต่อซึ่งไม่ได้เป้นสัญลักษณ์ใดๆ ไม่ได้มีความหมายเฉพาะเจาะจง นอกจากภาพเพื่อจ้องมอง ทิวทัศน์ผ่านตา หรือทัศนียภาพ แต่ในการจ้องมองอันไม่ยอมบอกใบ้นี้เอง ผู้ชมได้รับอำนาจ ในการเพริดไปกับมัน ในการเพลิดเพลินของการชมสิ่งซึ่งงดงาม ถูกจับจ้องมองเพราะผู้จ้องมองมองเห็นความงาม และผู้ชมเห็นความงาม ความงามที่แตกต่างกันไป ดุจดังอากัปของการเหม่อเพื่อฝันกลางวัน ล่องลอยไปอย่างไม่มีความหมายจำเพาะเจาะจง อาบเอิบด้วยแสงจากจอหนังที่มีไว้เพื่อบันทึกความงามที่เห็นได้ด้วยตาแต่ไม่มีใครจะเห็นเหมือนกันในโลกของความงามที่ไม่มีแผนที่หรือป้ายบอกทาง

4. แต่มันก็เป็นอย่างในทฤษฎี LANDSCAPE THEORY ของพวกคนทำหนังญี่ปุ่น อย่าง Masao Adachiเจ้าของหนังที่มีแต่ทัศนียภาพเหมือนกันอย่างA.K.A. Serial Killer ในทุกพื้นที่ ในทุกทัศนียภาพล้วนเต็มไปด้วยการถูกครอบครองโดยรัฐ ไม่ว่าจะกวาดกล้องไปทางใด อำนาจจะปรากฏอยู่อย่างน่าเกลียดน่าชัง ตระหง่านง้ำค้ำอยู่เหนือภาพที่เราคิดว่าเป็นกลางที่สุด ซึ่แก็แน่นอน เพราะโลกถูกปักปันหลักเขต และตอกคุณค่าความหมายผ่านรูปแบบรัฐสมัยใหม่ รัฐสมัยใหม่จึงแผ่อำนาจครอบครองการตีความแม้แต่บรรดาพื้นที่ที่เสมือนจะไม่ีคนเอื้อมถึง

เราจึงเห็นพื้นที่ของคอมมิวนิสต์ที่กำลังล่มสลาย สอดแทรกอยู่ในทัศนียภาพของเหมันตฆดูอันเหี้ยมโหด เห็นภาพของชาวบ้านร้านตลาดในชนบท ในเมืองใหญ่ ในความเป็นไปความเหลื่อมล้ำของการการเดินทางผ่านกล้องเดินเท้ากลับบ้านหรือรอคอยรถเมล์มา ภาพสามัญของผู้คนถูกกำกับด้วยรัฐ ด้วยอำนาจที่มองไม่เห็นแต่เอื้อมถึงเสม

5. ถึงที่สุดถ้ามีการจัดอันกับหนังที่งดงามที่สุดในโลกหนังเรื่องนี้จะติดในลิสท์ของเราพร้อมกับSans Soleil และ หนังของ Artavazd Peleshyan ดังนั้นการจากไปของ ฌ็องตาล จึงเป็นหนึ่งในเรื่องที่น่าเศร้าที่สุดในวงการภาพยนตร์โลกในปีที่ผ่านมา

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s