แม่เบี้ย (2015, มล.พันธุ์เทวนพ เทวกุล,ไทย)

untitled-1_1437018376

ทีมหม่อม ทีมหม่อม ทีมหม่อม !!!

พื่อจะเข้าใจสโคปการมอง กรุณาอ่านแผลเก่าประกอบ

https://filmsick.wordpress.com/2014/08/19/thescardevanhop/

1.ดูเหมือนสิ่งที่เจ้าพ่อไทรทองทำไม่สำเร็จในการพิทักษ์ความรักของขวัญกับเรียมได้ถูกสานต่อแล้วในแม่เบี้ย เมื่อเจ้าพ่อไทรทองกลายร่างเป็นงูยักษืที่มีทั้งพระเดชและพระคุณ ในการจัดการกับชนะชล (a.k.a.ไอ้ขวัญลูกไพร่) และ เมขลา (a.k.a.อีเรียม) ชนชั้นกลางที่ดีที่หม่อมต้องการ สโคปการมองหนังเรื่องนี้คือการมองว่านี่คือลำดับที่สองของไตรภาค (หรือจตุรภาคใหม่)ของหม่อม ที่เปลี่ยนโฟกัสจาก ผู้ชายมาเป็นผู้หญิง เปลี่ยนบทบาทของผู้หญิงร่านในฐานะตัวกวนประชาชน a.k.a. ประชาธิปไตย ให้กลายเป็นตัวแทนของประชาธิปไตยในสายตาชนชั้นกลางเสียเอง ถ้าไม่ได้อ่านที่เขียนถึงแผลเก่าก็ขอยกสโคปของหนังในความคิดของตัวเองมาแปะเป็นกรอบการมอง ดังนี้

“หากจะกล่าวให้ง่ายๆ หลังจากหม่อมทำหนังว่าด้วยไพร่โง่โดนทุนนิยม เสรีนิยมหลอกใช้ให้ไปจากเจ้ามาตลอด หม่อมน้อยหันมาทำหนังว่าด้วยคนชั้นกลางที่รักเจ้าแต่การเป็นคนชั้นกลางที่ดีต้องเอาไพร่ด้วย การขืนเจ้า เอาไพร่ แต่ได้ประโยชน์จากพวกเจ้าคือ คู่มือของการเป็นชนชั้นกลางที่ดีที่หม่อมจะเล่า แผลเก่าของการประท้วงชุมนุมล้มตายเผาบ้านเผาเมืองนั้นได้กลายเป็นแผลรัก แลแผลชังแผลใหม่ เกิดจการที่เจ้าจะเอาไปเสียทุกอย่างนั่นเอง

จากหนังเสื้อแดงโง่ นี่คือหนังของการเป่านกหวีดอย่างถูกทำนองคลองธรรม”

2. โปรดให้อภัยสุนทรียศาสตร์เอกโซติคของหม่อมด้วย เพราะเราฟินนมแมกกี้ (นี่ผิดจุด) สุนทรียศาสตร์ แบบหม่อม มาได้ยังไง อาจต้องไปดู แหม่มแอนนาเพื่ออธิบาย Ratchapoom Boonbunchachoke ป่วยการและผิดจุดมากที่จะมาคุยเรื่องสุนทรียศาสตร์เกินเยียวยาของหม่อม เพราะเราคุยกันมาห้าครั้งแล้วตั้งแต่ชั่วฟ้า

3.ลืมแม่เบี้ยไปหมดแล้ว เดี๋ยวถ้าได้อ่านนิยายจะกลับมาแก้ เพิ่ม สิ่งที่เขียนใหม่ โอเค เข้าเรือง

4.ย้อนกลับไปที่กรอบการมองในฐานะ การเป่านกหวีดอย่างถูกทำนองคลองธรรม เมื่อไม่มี2475แล้ว หม่อมก็เปิดหน้าชกด้วยการเปิดตัวความชั่วร้ายสองอย่างคือนักการเมืองและทุนแบบตรงหน้า ซีนที่พีคมากๆคือซีนการประกาศตัวลงเลือกตั้งของพรรคชูไทยที่มีเพลงประกอบเป็น ‘เราจะทำตามสัญญา’ และ เพลง ‘จำได้ไหม ตายายยังจำได้ไหม’เป็นฉากหลัง เพราะยนี่คือการยุบรวมนักการเมือง และ คสช.ให้กลายเป็นคนจำพวกเดียวกัน (ในโลกของหม่อมจึงยังมีการเลือกตั้งครั้งหน้าอยู่ โถ หม่อมขา) เป็นหนึ่งในพวกชั่วร้ายที่ ‘เอา’ประโยชน์ ในการ ‘ เอา’กับเมขลา

และเพราะในหนังทุกเรื่องของหม่อม sex is politics การมีเซกส์ในหนังจะเป็นการตีสองหน้าขั้นสูงสุด เพราะดูเหมือนเซกส์ คือการเมือง ซึ่งโสมมผิดศีละรรมจารีต แต่เซกส์ก็เป็นจุดขายหลักของหม่อมด้วย ขณะที่บริภาษการหมกมุ่นในกาม กกามก็ถูกนำมาหากิน และเป็นสิ่งที่หม่อมถ่ายอย่างหมกมุ่นในหนังทั้งหกเรื่องในช่วง ‘Late หม่อม’ อีกด้วย

เมขลาซ้อนทับเข้ากับเรียมหลายช่วงชั้นทั้งการเป็นเด็กหญิงลูกหลานคนมีเงินในบ้านริมน้ำ การถูกส่งไปชุบตัวที่กรุงเทพ และการกลับมาดูแลรักษาบ้านเกิดเมืองนอนด้วยวิธีคิดแบบกรุงเทพด้วยการทำecotourismและยั่งผู้ชายไปพร้อมกัน

แต่ชนะชลหรือไอ้ขวัญนั้นแอดวานซ์กว่า เพราะเขาไปจากทุ่งบางกะปิ เอ๊ย บางปลาม้า และเป็นฝ่ายได้รับสิ่งที่เรียมเคยได้ คือการชุบชูจากชนชั้นสูง (อีแย้ม เอ๊ย รัดเกล้าในบทคุณหญิงมั่งเว้ยเฮ้ย ซึ่งก็คือบทซ้อนทับกับ หนูจันเจ้าขาของยาย) แต่ชนะชลยังคงเป็นภาพแทนเลือดไพร่ที่ถวิลหาความเป็นไพร่ของตัวเองผ่านทางการครุ่นคำนึงถึงสายน้ำ ฝันร้ายที่หลอกหลอนและกรุงเทพที่เป็นคุก(ยิ่งบ้านชนะชลหรูหราเท่าไหร่ ยิ่งแสดงความเปลือกและปลอมมากขึ้นเท่านั้น มันคือกาบ้านนอกอยากรวยอยากเป็นยุโรป ลืมรากเห้าความงามเอกโซติคแบบไทย แบบบ้านริมน้ำเจ้าพระยา หรือ เรือนไทย (การโหยหาเรือนไทยของชนะชลจึงเป็นภาพแทนการอยากเป็นไทยจนตัวสั่น แต่เป็นไทยแบบโพนยางคำ หรือส้มตำ คือเป็นไทยผ่านกรอบคิดเอกโซติคแบบฝรั่งมองแบบโอเรียนทัลลิซึม และเมขลาก็ทาบทับพอดี) เมขลาจึงเป้นฝันหวานที่ไปไม่ถึงเพราะนี่คืออีกครั้งที่ไพร่รักกับชนชั้นกลาง แล้วก็พังพินาศ กันไป

5.ชนะชลนั้นนอจากจะสอดพ้องกับไอ้ขวัญยังสอดพ้องกับหยูจัน ในฐานะที่ถูกทำให้เสตอร์ไรล์ (แม้จะมีเมียมีลูกแต่ไม่เคยมีรัก) และตลอดทั้งเรื่องชนะชล(ที่ไม่นอนกับเมียมาหกเดือนแล้ว) ไม่เอากะใครเลยนอกจากเมขลา ความโสมมทางกามที่หม่อมใช้จิกหัวด่าด้วยขายด้วย จึงตกอยู่ที่ภาคภูมิซึ่ง a.k.a. เคน กระทิงทอง ชนะชลกับภาคภูมิจึงกลายเป็นภาพซ้อนทับกับจันและเคน (ไม่นับว่า นี่โดนเลี้ยงดูโดยย่าแย้ม เอ๊ย รัดเกล้า เหมือนกันอีก) หนำซ้ำดูเหมือนจันกับเคนต้องมาเกี่ยวข้องกับบ้านคนบาป แบบเดียวกับบ้านพ่อในจันดารา (ศักราช ฤกษ์ดำรง เป็นขาประจำของบทพอ่ผู้ชั่วร้าย ตอนนี้ลดทอนตัวเองเป็นแค่ข้ารับใช้ของงูจ้าว) โกสุม ก็เป็นภาพแทนของน้าวาด ที่ทั้งโดนพ่อเอา โดนข่มขืน ตกเป็นเหยื่อ และแน่นอน เมขลา จึงซ้อนกับคุณบุญเลื่อง และไล่เรื่อยกลับไปหายุพดีได้อย่างไม่คาดฝัน กล่าวให้ถูกต้องไม่ว่าหม่อมจะดัดแปลงงานจากสมัยไหนโครงเรื่องของมันยังคงแข็งแรงไม่เปลี่ยนแปลงในเรื่องช่วงชั้น ศักดินา ไฮเรอราคี่ในตัวเรื่อง

6. แต่ต้องพูดย้ำอีกทีว่าคนที่สำคัญที่สุดก็คือเจ้าพ่อไทรทองที่เงียบใบ้ในแผลเก่า แต่ตอนนี้กลายเป็นงูจ้าว งูไม่ได้เป็นภาพแทนของเพศชายหรือเซกส์แต่เป็นภาพแทนของความศักดิ์สิทธิ์อันล่วงละเมิดมิได้ ทุกคนไม่ว่าจะรักหรือชังต้องตกอยู่ภายใต้การตัดสินของงูจ้าว หากกระด้างกระเดื่อง งูจ้าวจะฆ่าเสีย และแม้ว่างูจ้าวประสงค์จะฆ่าก็ต้องใหฆ่ามันคือการเสียสละและการยุติความวุ่นวายไปจากโลกที่โดนทุนและการเมืองหักหลัง งูจ้าวจึงเป็นภาพแทนสายตาชนชั้นสูงที่จ้องมอวลงมามากกว่าจะเป็นภัยคุกคาม หรือันที่จริงมันเป็นภาพแทนสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาตลอดในสังคมไทยนี้ ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบใดๆก็ตามโครงสร้างของมันยืนอยู้ในความลึกลับ การมีทั้งพระเดชและพระคุณและเหนืออื่นใด มีอำนาจเหนือกว่าที่ทุกคนต้องสยบยอม อำนาจแบบพะโป้แบบพระราชาในอุโมงค์ผาเมือง และแบบพ่อที่ต้องทำลายล้าง ไปจนถึงอำนาจแห่งการจับจ้องมองของเจ้าพ่อไทรทอง

7.ฉากไคลแมกซ์ของเรื่องจึงกลายเป็ยฉากเดียวกับการตายของไอ้ขวัญที่ไม่มีอีเรียม เราอาจแย้งว่า เมขลาจะเป็นอีเรียมไปได้อย่างไร เพระาเธอ’อะไรก็ดี ‘แต่มีนิสัยดอกทอง ‘ ไม่โชคร้ายเหมือนยุพดี แต่โชคดีเหมือนคุณบุญเลื่อง หนังแก้ต่างให้เธอตลอดเวลามีเพียงสองคนที่เธอ โดนเอา ในหนัง หนึ่งคือพจน์ นักการเมือง ที่หนังแสดงให้เห็นว่าเป้นเพื่อนสมัยเรียนและเธอเป้นคนที่เขารักมากที่สุดในโลก ส่วนชนะชลก็คือพระเอกของเรื่องกำพืด ไพร่ที่เธอยอมให้เกลือกลั้วด้วย ขณะที่จิตผูกสมัครของเธอนั้นหรือคืองูจ้าวต่างหาก

8. มันจึงยังคงน่าตื่นตาแม้ว่าสุนทรียะของหม่อม จะโถหม่อมขาลงเรื่อยๆ ตั้งแจต่การซีจีงู ไปจนถึงการซีจีน่ำตาของชนะชล หรือแม้แต่ซีจีกระจกให้ชนะชลไปซ้อนทับกับการเดินของเมขลา หรือการแสดงที่น่ารำคาญ ไล่ไปจนถึงน่ากระทืบของฮัท เดอะสตาร์ (เอาไปใส่ช่องเดียวกับ โย่งอาร์มแชร์ใน คนอกหัก และ โบ๊ต เดอะเยอรส์ในคู่กรรม) แต่อย่างไรก็ดีเรามีนมและตูดของแมกกี้ #ผิด ซึ่งที่จริงเธอจะเล่นเป็นเมขลาก็ได้ และอาจจะเยี่ยมด้วย

แต่เราค่อนข้างโอเคกับเมขลาตัวนี้่(ที่อย่างกับการถอดแบบภาพจำหญิงไทยในยุคแปดศูนย์มากกว่าปัจจุบัน a.k.a.ต่าย เพ็ญพักตร์) แม้ว่าเธอจะจบศิลปากรแต่มีรสนิยมฟังบี้ เดอะสตาร์เวลาอยู่บ้าน หรือแต่งตัวเหมือนไปเดินแฟชั่นเวลากลับบ้านที่บางปลาม้า (ไม่ใช่แค่ว่ากลับถึงบ้านแล้วบ้านุ่งชุดไทยอย่างเดียว-ก็สมแล้วที่คนจะด่าว่าบ้า) จริงๆ เราค่อนข้างโอเคกับสุนทรียะพิลึกพิลั่นของบ้านบางปลาม้าของหม่อม เพราะเราคิดว่าหม่อมพยายามจะทำให้มันเป็นปางไม้ หรือบ้านท่านขุนแต่ทำไม่สำเร็จ ความไม่สำเร็จทำให้มันติดอยุ่ตรงกลาง ระหว่างอะไรปลอมๆกากๆและอะไรที่เป้นโฆษณารีเจนซี่ ความครึ่งๆกลางๆทำให้มันดูคัลท์แบบแปลกๆดี รวมไปถึงบรรดาซีน ‘ห้องหุ่น’ ทั้งหลายแหล่นั่นด้วย

ที่ตลกอีกอย่างคือมันมาถึงจุดที่เราต้องบอว่าคนที่เล่นได้เอาตัวรอดที่สุดในหนัง คือ ต๊อบชัยวัฒน์ แสงทอง และ แจ๊บ เพ็ญเพชร เพ็ญกุล ซึ่งตลอดหลายปีที่ผ่านมามัน………

9. สุดท้ายนี้ขอยืนยันในความเป้นติ่งหม่อมต่อไป ต่อให้หม่อมพูโสิ่งที่เราไม่ชอบ หรือหม่อมมีสุนทรียศาสตร์ที่ไม่ตรงจริตกับเราเลยสักนิดก็ตาม เราก็ยังจะเป็นติ่งหม่อมต่อไป เราคิดว่านอกจาก คงเดช (ขอexcludeพี่เจ้ย) หม่อมเป็นคนทำหนังที่มีประเด็นทางการเมืองอยู่ในการตีความวรรณกรรม(แบบหม่อมๆ)ได้น่าสนใจที่สุดคนหนึ่งของไทย

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s