Years When I Was A Child Outside (2008,John Torres, Philippines)

john-T-f-photo-1
นี่คือหนังที่เขาไม่ได้ทำ หนังเกี่ยวกับพ่อ พ่อผู้ซึ่งอยู่มาวันหนึ่งก็บอกกับเขาว่า นอกจากเขากับแม่ พ่อมีครอบครัวลับๆอยู่อีกที่ และมีลูกกับบ้านนั้นถึงสามคน และตอนนี้หลังจากเศรษฐกิจพังพินาศพ่อจะไปอยู่กับครอบครัวนั้น

ความเจ็บปวดของการถูกหลอกลวงมาตลอดชีวิตเป็นแกนกลางของหนังเรื่องนี้ ความสัมพันธ์ของเขากับพ่อที่เขาเชื่อว่ารักเขา ว่าเขาเป็นลูกคนโปรด เขาจะทำหนังเกี่ยวกับเรื่องราวเหล่านี้ แต่เหตุการณ์ก็เฉไฉออกนอกทางไปตลอดเวลา มันเฉไฉไปบันทึกภาพอื่น ภาพการเดินทางออกนอกประเทศของเขากับมิตรสหาย ภาพของเด็กน้อยทำการบ้านกับแม่ การพบปะกับหัวหน้าพรรคคอมมิวนิสต์ฟิลิปปินส์ที่ลี้ภัยไปอยู่เนเธอร์แลนด์ กาสนทนากับเพื่อนสาวที่เพิ่งอกหัก การเดินกลับไปยังบ้านที่เขาเคยอยู่ การพูดคุยกับบรรดาสาวเพนเฟรนด์ที่ไปเป็นแรงงานข้ามชาติ การรำพึงถึงพี่เลี้ยงวัยเด็ก หรือแม้แต่การร่ายรำของชนพื้นเมือง และเช่นเคยการแอบถ่ายภาพของผู้คนบนถนน คลอไปกับเสียงเล่าเศร้าสร้อย ข้อความปรากฏบนจอ บทกวี เสียงเล่า ร้อยเรียงภาพและเรื่องที่กระจัดกระจายเข้าหากัน ในภาพยนตร์ถึงพ่อที่เขาไม่ได้ทำ คิดจะทำสิ่งหนึ่งแล้วคลี่คลายไปสู่สิ่งอื่น

อีกครั้งที่ตอร์เรส สร้างหนังขึ้นจากภาพสะเปสะปะด้วยกลุ่มอาการของการแต่งเรื่องจากภาพ ภาพจำนวนมากที่เก็บเกี่ยวจากการะถ่ายในชีวิตประจำวันโดยไม่ได้มุ่งหมายสิ่งใดเป็นพิเศษ ถูกเชื่อมร้อย และสวมรอยลงในเรื่องเล่า เพื่อสร้างความหมายอื่นๆ เนื้อหาแบบหนึ่งๆถูกโน้มนำให้เข้ากันได้กับภาพอีกอย่างหนึ่งดังเช่นฉากการกลับไปบ้านเก่าที่กำลังซ่อมแซม ถูกทาบทับด้วยข้อความว่า นี่คือที่ที่พ่อกับเขายิงปืนขึ้นฟ้าตอนปีใหม่ นี่คือที่ที่เขาดูหนังสือโป๊เป็นครั้งแรก นี่คือที่ที่แม่ตีเขา นี่คือที่ที่เขาจ่อปืนไม่มีกระสุนใส่พอ ความทรงจำส่วนบุคคล คลี่ลงห่มภาพที่ไร้ความหมายโดยตัวมันเองให้เปลี่ยนเป็นความหมายเฉพาะ เรื่องเล่าเฉพาะ นี่คือวิธีที่ตอร์เรสทำหนัง สวมรอยความทรงจำลงในภาพ แล้วสร้่างเรื่องเล่าชนิดใหม่ขึ้นมา

หากภาพทั้งหมดที่เขาหยิบจับมาสวมรอยได้ฉายภาพของ ‘การอยู่ข้างนอก’ อย่างหมดจดงดงาม จากเรื่องส่วนบุคคลของตัวเขาเองที่ค้นพบว่าตนเองเป็น ‘ลูกชายข้างนอก’ ของครอบครัวอีกครอบครัวหนึ่ง เริ่มจากสายตาที่จ้องมองพ่อประกอบธุรกิจของตัวเอง สายตาของกหารจ้องมองครอบครัวของญาติพี่น้องนอนเล่นด้วยกัน ยิ่งกล้องชิดใกล้ คนถ่ายและผู้ชมยิ่งไกลห่างราวกับการบังเอิญไปอยู่ในพื้นที่ส่วนตัว เขาไล่ระดับการอยู่ข้างนอกตั้งแต่ในระดับการเมือง การลี้ภัย การออกนอกประเทศของหัวหน้าพรรคคอมมิวนิสต์(ซึ่งเป็นเพียงการร้องเพลงปลุกใจ) การเป็นคนนอกประเทศของแรงงามข้ามชาติ(ผ่านเรื่องเล่าของเพนเฟรนดส์) การถูกผลักออกไปข้างนอกของความสัมพันธ์ไม่แน่นอนในบทสนทนาของเพื่อนสาวที่เพิ่งเลิกกับชายที่รักเธอแต่ไม่อยากผูกพันกับเธอ การอยู่ข้างนอกของเด็กหนุ่มที่ชนเผ่าที่ไม่รู้วิธีการเต้นเพื่อรักษาขนบธรรมเนียมดั้งเดิม ภาพถ่ายการเต้นรำกลางน้ำตก ซึ่งสะดุดหยุดลง และถูกทำให้อยู่ข้างนอกโดยนักท่องเที่ยวที่มาเที่ยวน้ำตก ทั้งหมดสอดรับกับการ ‘ อยู่ข้างนอก’ ส่วนบุคคลของเขา ทั้งจากเรื่องของพี่เลี้ยงที่เป็นคนนอก จนเป็นตัวเขาเองที่เป็นคนนอกทั้งจากคนรักและจากพ่อ จากเรื่องส่วนบุคคลไปสู่เรื่องอื่นๆ ออกไปไกลจากจุดตั้งต้นจนราวกับว่าเขาไม่ได้ทำมันขึ้น และไม่ได้ตั้งใจให้มันเป็นเช่นนี้ แต่การเลื่อนไหลไปก็เช่นกัน มันหลุดมือจากความตั้งใจแบบหนึ่งไปสู่แบบอื่นๆ อยู่ข้างนอกของสิ่งที่หนังควรจะเป็นคือเป็นสิ่งที่มันตั้งใจจะเป็น

ดูเหมือนสำหรับเขา ภาพยนตร์เป็นอะไรก็ได้ ประกอบสร้างขึ้นจากสิ่งใดก็ได้ ภาพยนตร์คือแบบจำลองของทัศนียภาพแห่งความทรงจำ การเข้าสวมรอยของภาพดาษดื่น หรือเรื่องเล่าเหนือจริง นำมาประกบเข้าด้วยกันเพื่อสร้างความหมายใหม่ ภาพยนตร์ของเขาจึงประกอบสร้างขึ้นมาด้วยวิธีการพิเศษ และไม่มีอะไรเป็นอย่างที่เราเห็นหรือถูกเล่า มัน้เกิดขึ้นข้างนอกเสมอ

บางทีหนึ่งในฉากที่น่าจดจำที่สุดในการอธิบายถึงหนังของตอร์เรส คือฉากเล็กๆระหว่างการเล่าเรื่องพี่เลี้ยงที่เลี้ยงเขามาตั้งแต่เด็ก พี่เลี้ยงที่ก็เป็นสิ่งที่อยู่ข้างนอกในระดับครอบครัว ในฉากนี้เขาฉายรูปของพี่เลี้ยงซึ่งถ่ายจากรูปถ่ายใบเดียวที่เขามีอยู่ขึ้นไปบนจอที่ขึงกับผ้าขนหนู ในฉากนี้ใบหน้าของพี่เลี้ยงบิดเบี้ยวอยู่ในจอที่ไม่ใช่จอ การผิดเพี้ยนทั้ง สี ภาพ และผิวสัมผัส ของการถ่ายสิ่งที่ถูกถ่ายแล้วฉายขึ้นจอซ้ำ นี่คือกระบวนการการทำหนังของเขา กระบวนการที่เอาสิ่งหนึ่งมาวางในอีกสิ่งหนึ่ง สร้างภาพใหม่ เสียงเล่าใหม่ กระทั่งผิวสัมผัสใหม่ของการสวมรอยทำซ้ำที่กลายเป็นสิ่งอื่นขึ้นมา

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s