ปอบหน้าปลวก(2014 , บาแรมยูทีม/ภูพิงค์ พังสะอาด?,ไทย)

IMG_5832_resize

 

หนังยาวประมาณ90 มีช่วงเวลาที่เราชอบหนังสุดๆประมาณสิบห้านาที ที่เหลือเกลียดหนังมาก แต่ในที่สุด สามสิบวินาทีสุดท้ายที่น่ากังขาของหนังทำให้เราชอบหนังเรื่องนี้มากๆทั้งที่ยังกังขาอยู่ว่ามันคือความตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ

1. จุดที่ชอบหนังมากๆอยู่ในช่วงไคลแมกซ์ท้ายเรื่องที่ทุกอย่างพินาศจนถึงขีดสุด ในช่วงการเปิดตัวปอบและการสู้ปอบ หนังได้พาเรากลับไปคารวะหนังผีฮ่องกงยุคแปดสิบที่เคยโด่งดัง รอยต่อจากหนังผีโป๊เปลือยของชอว์มาถึงหนังผีตลก ที่เน้นการสู้ผีแบบตลกๆในหนังชุดผีกัดอย่ากัดตอบและหนังผีอีกพะเรอเกวียน (และแน่นอนที่สุดหนังผีกลุ่มนี้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของหนังผีในบ้านเราหรือพูดให้ถูกต้องเกิดมาพร้อมกันกับหนังชุด บ้านผีปอบ ที่ทำให้หนังผีการหนีผี อัพเลเวลจากยุคผีไทยๆแบบแม่นาค) การที่หนังกลับไปบูชาและยั่วล้อ ทั้งการเลือกเล่นกับข้อจำกัดของผี หรือการเล่นกัยการผเชิญหน้าผีแบบตรงๆ ที่ทั้งน่ากลัวและตลก เป็นฉากที่เรียกความรู้สึกของหนังยุคนั้น (แน่นอนว่าไม่ใช่หนังอาร์ตอะไร เป็นเพียงวันชื่นคืนสุขวัยเด็กของคนดูหนังจีน) กลับมาได้อย่างสวยสดงดงาม ฉากบรูซลี ฉากห้องไปจนถึงฉากเชือกถือเป็นช่วงมาสเตอร์พีซที่มาเต็มมากๆ

2.อย่างไรก็ดีจุดที่น่ากังขาจุดแรกของหนังคือโปรดักชั่นมันง่อยมาก จนแทบไม่มีความสมจริงอะไร แต่ความไม่สมจริงจนเกินเลยนี่เอง (ไม่สมจริงแบบโรงงานอะไรที่ไหนอย่างไรไหนคนงาน ทำไมตัดไปตัดมามีแต่เด็กฝึกงาน) ทำให้มันก้าวข้ามไปสู่เทสต์แบบ ‘พจน์ อานนท์สไตล์’คือง่อยจนเวียร์ด พอถึงจุดหนึ่งเราก็รู้สึกว่ายิ่งมันดูลวกๆเท่าไหรร่มันก็ยิ่งตัดขาดตัวเองออกมาสร้างจักรวาลเฉพาะมากขึ้นเท่านั้น คนดูต้องทำใจมากขึ้นที่จะช่วยประคับประคองให้ยอมหนังได้ จนในท่สุดก็นำไปสู่สภาวะช่างแม่ง ความง่อย ความตัดไม่ได้เรื่องความไม่สมจริงอะไรทั้งสิ้น อันที่จริงก็เป็นเทสต์แบบคัลท์ๆของหนังเกรดต่ำอันหนึ่งเหมือนกัน

3.แต่ทั้งหมดก็ไม่ใช่ประเด็นสำคัญของหนังเลย เพราะอันที่จริง ตลอดเวลาที่หนังฉายเรามีปัญหากับทัศนคติหลักของหนังอย่างรุนแรง นั่นจนกระทั่งตอนจบที่น่ากังขามากๆมาถึง

หลังจากนี้ เปิดเผยเนื้อหาของภาพยนตร์อย่างรุนแรง ไม่ดูอย่าอ่าน

หนังทั้งเรื่องพูดเรื่องของผีปอบล้างแค้น เริ่มจากคนเอายายคนนึงไปแขวนเพราะคิดว่าเป็นปอบ วันหนึ่งปอบกลับมาล้างแค้น อาละวาด แล้วโดนปราบโดยฝีมือของเด็กฝึกงาน หนึ่งในกลุ่มเด็กฝึกงานก็ได้พระเอกเป็นแฟนเสียด้วย คนงานในหนังเรื่องนี้มีหน้าที่ตายและหนี ปัญหาผีปอบจบลงโดยการที่พระเอกบอกว่า ผมเข้าใจว่าที่เขาทำกับป้ามันเลวร้าย ผมขอโทษพอแค่นี้เถอะนะ แล้วผีก็ยอม !!

ผีไทยคืออะไร ผีไทยในละครอย่างเวียงร้อยดาว หรือบ่วง หรือผีในบุปผาราตรี ย้อนไปสิ ไปถึงแม่นาค ย้อกนกลับไปแล้ว ผีไทยเกือบทั้งหมดคือการตายไปอย่างไม่เป็นธรรมของคน (esp.ผู้หญิง) ที่โดนกดขี่ จนกลายเป้นวิญญาณอาฆาตล้างแค้น การถุฏกล่าวหาว่าเป็นปอบเป็นรูปแบบเดียวกันกับการล่าแม่มด

แต่ผีไทยนั้นโชคร้ายย่ิง พวกหล่อนลุกจาหลุมศพมาทวงความยุติธรรม แรกทีเดียวพวกคนดีๆก็เห็นว่าพวกหล่อนได้รับความอยุติธรรม เป็นคนยากแค้นที่ต้องช่วยเหลือก่อนที่จะตกใจในพฤติกรรมของผี ที่ฆ่าคนอย่างโหดเหี้ยม ผีเปลี่ยนจากเหยื่อที่เรียกร้องไม่ได้เป็นวิญญาณที่จัดการด้วยตนเองแล้ว หน้าที่ของคนดีๆที่เป้นปากเป็นเสียงทวงแค้นกับคนเป้นด้วยกันให้หมดลง พูดง่ายๆผีมักทำให้พวกเขาหมดอำนาจ พวกเขาจึงต้องทำหน้าที่ไล่ผี ดึงเอาอำนาจกลับคืนมา ผ่านทางการไล่ผี พวกเขาทั้งช่วยและไล่ผีในนามของความดี มีอาวุธเป็นศาสนา ผีจะได้ความยุติธรรมคืนแต่พอสาสมแล้วต้องยอมแพ้แก่กฏแห่งกรรมยอมละวางแล้วจากไป ผีไทยไม่อาฆาตเพราะศาสนาช่วยกดไว้ เวรกรรมช่วยกดไม่ให้ผีกลายเป็นซาดาโกะที่แค้นทุกคน จูอนนที่ฆ่าทั้งโลก หรือได้ทวงแค้นอย่างสาสมโดยคนเป็นทำอะไรไม่ได้อย่างในหนังฮอลลีวู้ด พูดให้ง่ายผีไทยคือพื้นที่ของการดกดขี่สองชั้นทั้งตอนเป็นและตอนตายจากผีมือของคนชั่ว และคนดีด้วยกันนั่นเอง การเกิดเป็นผีไทยจึงเป็นเรื่องเลวร้ายอย่างยิ่ง เพราะสุดท้ายมันไม่ได้ตัดินว่าคุณได้รับความอยุติธรรมอะไรมา มันตัดสินี่ว่าคุณเป็นผีประพฤติดี ศิโรราบให้’คนดี’ หรือเปล่าต่างหาก

4.ดังนั้นมันจึงไม่น่าแปลกใจที่ตรรกะของหนังไม่ใช่เกิดอะไรขึ้นกับยายคนที่กลายเป๋็นปอบแล้วโดนแขวนคอตายทั้งเป็น เพราะประเด็นอยู่ที่ยายตายเป็นผี ผีอยู่ส่วนผีอย่ามารุกล้ำกล้ำกราย การปราบผีเป็นเรื่องที่ถูกต้อง ผี =เลว ไม่พักต้องถามให้มากความ การที่โทนี่ของเราบอกว่ายายครบผมเสียใจ แค่นี้เถอะนะ จึงเป็น ‘แฮปปี้เอนดิ้ง ‘ แบบไทยๆในเงื้อมมือพุทธศาสนาแบบเลือกปฏิบัติตีสองหน้ากดข่มให้คนอื่นละวางเพื่อที่ตัวจะได้รอด เอาศีลธรรมแบบของตัวไปไล่ตีผู้แอื่น

5.น่าสนใจกว่านั้นคือการปราบผีทั้งหมดเป็นไปโดยพลังบริสุทธิ์แห่งนักศึกษาเยี่ยงคนเดือนตุลา ไม่แปดเปื้อนพลังสกปรกของพวกชาวบ้าน คนงานที่มีหน้าที่เป็นเพียงเหยื่อ นักศึกษาและผู้บริหารโรงงานคือคนดีฟ้ามาโปรด (ในบทความบ้านผีปอบของอ.กำจรพูดถึงผีปอบในแง่การต่อสู้กับอำนาจส่วนกลาง most of them = นักศึกษาชาวกรุง) ชาวบ้านคืออะไร คือเหยือ่ที่ถูกฆ่าตาย และคนขี้ขลาดที่หลบหนีไปขณะพลังนักศึกษาผเชิญหน้ากับผี

6.แล้วนักศึกษาคืออะไร ซับพลอตของมันคือนักศึกษาทุกคนคิดว่าตัวเองเป็นผีปอบ หนังตอกย้ำเรื่องการอยากเป็นคนอื่น ของคนหน้าเหี้ยอยากเป็นคนหน้าดี คนหน้าดีมักพูดว่าจะอยากเป็นคนหน้าดีไปทำไม (มึงก็พูดได้สิมึงหน้าดี) นักศึกษาหน้าเหี้ยสี่คน (รวมพี่พิงเเป็นห้า) เล่นเป็นคนอื่นทั้งบรูซลี และผีปอบ แสร้งว่าเป็นอะไร ระหว่างเป็นฮีโร่ผู้เสียสละชั้นเป็นปอบ ฆ่าชั้นเถอะ กับเป็นเหยื่อ ถ้ามองว่าปอบเป็นเหยื่อ การอยากเป็นในสิ่งที่เป้นไม่ได้ ไม่ได้เป็นทั้งในทางบวกและลบือพลังนักศึกษาที่น่าสนใจ ( Chayanin Tiangpitayagorn เคยเขียนประเด็นพลังนักศึกษาไว้ในทองปาน ถึงความไม่มีauthority และไม่มี responsibilty ของเครื่องแบบที่ทำหน้าที่เป็นพลังบริสุทธิ์ที่ไม่มีพลีง ) นักศึกษาฝึกงาน จึงรับบทคนดีฮีโร่ปราบผีร่วมกับผุ้บริหารในหนังเรื่องนี้ แต่คนที่น่าสนใจที่สุดกลับเป็นคนที่เป็นคนอื่นอย่างแท้จริง

7.แมกกี้ (โอ๊ยย เล่นหนังครึ่งกลางๆสองเรื่องแล้วเล่นเกินหนังทั้งสองเรื่อง รักนะตจุ๊บๆ) รับบทนักศึกษาตัวเอกที่เป็นอื่นอย่างน่าสนใจ เธอหน้าดี ไม่หน้าปลวด แต่เธอเป็นคนที่ถูกผีปอบเข้าสิง มากกว่านั้นเธอป่วยเป็นจิตเภทสองบุคลิก เธอเลยเป้นคนที่เป็นคนอื่นโดยไม่ได้ตั้งใจ เธอไม่ได้อยากเป็นคนอื่น เธอเป็นอื่นมาตั้งแต่เกิด เพราะแม้หนังไมไ่ด้บอกแต่ hint ่าเธออาจคือเด็กคนนั้น และเธแมาที่นี่เพื่อพิสูจน์อะไรบางอย่างในตอนท้ายเรื่อง การเป็นอื่นของแมกกี้จึงไม่ใช่การเป็นคนพูดแทนผี (นักศึกษาพลังบิรสุทธิ์ วีรชนปราบผี) แต่คืแเป็นผีเสียเอง!

8.สามสิบวินาทีสุดท้ายจึงย้อนกลับมาทำลายตรรกะผีสมควรตายของหนังเมื่อแมกกี้บอกว่านึกว่ามันจะจบสวยเสียแล้ว การกลับมาทวงแค้นของผี ไม่ได้มาในรูปผี แต่มาในรูปคนเป็นๆที่มีชีวิต เป็นพวกที่เหลือรอด ไม่ว่านี่จะเป็นความตั้งใจหรือบังเอิญของของบทภาพยนตร์มันก็ได้ช่วยทำลายล้าง ถางมายาภาพของผี=เลวหรือคนหน้าปลวกย่อมเป็นคนหน้าปลวก อย่าอยากเป็นคนหน้าดี ถ้าอยากเป็นคนหน้าดีชีวีจะไม่มีสุข ขุดรากถอนโคนออกไปจนหมด ด้วยความคลุมเครือของประโยคจบ หนังทั้งเรื่องถูกย้อนกลับมาตั้งคำถามเกินกว่าที่จะเป็นแค่จุดหักมุมเฉยๆ เมื่อมาถึงจุดนี้ แม้มันจะน่ากังขาในเจตนาที่แท้ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่านี่คือจุดที่ทำให้เราชอบหนังมากๆ

9.กล่าวโดยสรุป ในความบกพร่อง และน่ากังขาของหนังเรื่องนี้ นี่เป้นหนังที่ควรจะฉายคู่กับหนังอย่างว้อ และ น้ำ ในฐานะของหนังผีที่สะท้อนภาพสังคมไทยออกมาได้มากกว่าที่ตัวมันเป็นไม่ว่าจะในแง่ดีหรือไม่ดีก็ตาม

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s