12 Years A Slave (2013, Steve McQueen,US) ชีวิตที่รุ่งเรืองขึ้นมาจากทาส

12-years-a-slave-trailer

1.สิ่งที่ชอบสุดๆในหนังคือมันไม่ได้เป็นหนังจำพวก Blind Mountain ที่ออกแบบมาเพื่อสำรวจจิตใจคนที่ตกเป็นเหยื่อ แล้วสร้างสถาณการณ์บีบคั้นเพื่อให้เรารู้สึกร่วมกับความอยุติธรรม ไม่ได้สำรวจจิตใจลึกๆว่าเหยื่อจะสู้แล้วยอมจำนนหรืออะไรแบบนั้น จริงๆตัวโซโลมอนแทบจะทำหน้าที่เป็นเพียงพยานรู้เห็นเหตุการณ์ที่เกิดกับทาสคนอื่นๆมากกว่าเหยื่อเสียด้วยซ้ำ ในขณะเดียวกันหนังก็ไม่แสดงตัวเป็นหนังที่ว่าด้วยการลุกขึ้นทวงถามความอยุติธรรม หนังไม่เร้าอารมณ์ด้วยเหตุการณ์เหี้ยมโหด แล้วทำให้คนดูเดือดแค้นไปตามตัวเอก เพื่อจะเรียกอารมณ์ของการต่อสู้ ฮึกเหิมมโรแมนติค หนัง
กลับเลือกการดำเนินไปอย่างเอื่อยเฉื่อย เหตุการณ์ดำเนินไป โหดเหี้ยมแต่ไม่เร่งเร้า เว้นระยะของการเฝ้าสังเกต และสิ่งที่หนังสังเกตมากที่สุด กลับไม่ใช่ตัวทาส หากแต่เป็นตัวคนผิวขาวรอบๆตัวทาสแทน เราจึงแทบไม่รู้จักบรรดาทาสในหนังนอกจาก โซโลมอน อีไลซาและแพทซี่ ซึ่งทาสหญิงสองคนไม่ได้เป็นแค่เหยื่อให้หนังเล่นสนุก แต่เป็นภาพแทนระดับอินเทลเลคชวลในการพูดถึงทาส

2.ตัวละครหลักของหนังเลยเป็น ความคิดนึกของคนขาวในปลายยุคค้าทาส ตั้งแต่เบเนดิคต์ที่เป็นคนขาวแบบที่อาจจะตรงไปตรงมาที่สุดคือแม้จะให้เกียรติทาสแต่ก็ยังใช้ทาส ยังเชื่อในระบบทาส มาถึงฟาสเบนเดอร์ที่เป็นภาพแทนเจ้าทาสตัวจริง และแบรด พิทท์ ที่เป็นคนนอก (คนแคนาดา) และตัวฟาสเบนเดอร์กลายเป็นตัวละครที่น่สนใจที่สุดในหนัง เพราะหนังไม่ได้ให้ภาพเขาในฐานะเจ้าของทาสชั่วร้าย แต่กลับมองเขาในฐานะตัวแทนความสัมพันธ์สามเส้าของเขากับเมีย และทาสสาว กล่าวให้ถูกต้องคือสามเส้าของความสัมพันธ์ของคนขาวกับคนขาวและคนขาวกับคนดำ มันงดงามมากที่ดูเหมือนเขาหลงใหลทาสสาวแต่ตกอยุ่ในอาณัติของเมียที่รังเกียจทาสสาว แต่ไม่ใช่เพราะทาสเป็นทาส แต่เพราะทาสเป็นที่ผัวหลงไหล การทำลายกันเองของสามคนนี้ถูกเล่าผ่านการเก็บฝ้ายให้ได้มาก การถูกโบยตีซ้ำแล้วซ้ำเล่า และการถูกข่มขืนซ้ำแล้วซ้ำเล่า ความสัมพันธ์ส่วนนี้ในหนังสิถือว่าเป็นไม้เด็ดของหนังจริงๆ

3.ทาสในหนังพูดประเด็นเด็ดๆไว้หมดทั้งเรื่อง ทาสคนแรกตั้งประเด็นการลุกขึ้นสู้และการเอาตัวรอด ของทาสใหม่ ความคิดแบบดิบๆพื้นฐานของเสรีชนที่ถูกทำให้เป็นทาสไม่ได้เกิดมาอย่างทาส และเมื่อตัวเอกเลือกจะเป็นทาสที่ดี อีไลซาที่พลัดพรากจากลูกก็ตั้งคำถามว่าการเป็นทาสที่ดีช่วยให้เขารอดพ้นจากความเป็นทาสจริงหรือ นายที่ดีจะมองเขาอย่างมนุษย์หรืออย่างทาส ฉากที่ร้ายกาจมากคือเมื่อเขาเริ่มเป็นคนพอจะต่อสู้กับนายช่างชั่วร้าย จนถูกมันตามมาจับแขวนคอ แม้นายทาสจะช่วยเขาแต่นายทาสของเขาก็แขวนคอเขาไว้ตลอดวันเพื่อเป็นการสั่งสอนคนดำที่บังอาจสู้กับคนขาว และเมื่อเขากลายเป็นทาสที่เคยชินแพทซี่ก็พูดสิ่งที่จับใจมากๆคือความตาย การได้ถูกทำให้ตายเพื่อให้พ้นไปจากความเป็นทาส ทั้งหมดทั้งมวลเกาะเกี่ยวอยู่กับสิ่งสำคัญที่เป็นนายทาสของทุกคนคือศาสนา

4.หนังแสดงภาพศาสนาที่น่าสนใจมากเพราะศาสนาในหนังเป็นทั้งเครื่องปลอบประโลมทาสและเป็นเครื่องมือกดขี่ทาสด้วยในระบบทาสของเบเนดิคต์เขาจะสวดให้ทาสฟังทุกสัปดาห์ การต่อต้านการสวดของอีไลซาโดยการร้องให้ไม่หยุดเป็นการท้าทายศาสนาที่ร้านแรงมาก เพราะพระเจ้าไม่ได้ช่วยลุกเธอ เธอจึงโดนขจัดออกไป ในขณะที่ศาสนาในไร่ฝ้ายของฟาสเบนเดอร์อาจจะกำกับได้น้อยกว่า แต่การสวดอ้อนวอนพระเจ้าของพวกทาสเป็นเครื่องปลอบประโลมตัวเองให้พ้นวันไปในขณะที่พวกนายทาสก็ล่ามโซ่ทาสของพวกเขาไว้กับการเป็นคนของพระเจ้า มันคือเหตุผลที่โซโลมอนไม่ยอมฆ่าแพทซีตามคำขอ เมื่อมีคนตายในไร่ฝ้าย พวกคนงานไปรวมตัวสวดส่งวิญญาณให้ไปอยู่กับพระเจ้า พระเจ้าเป็นทังเป้าหมายและพันธนาการของพวกทาส

5.หนังเลยทำหน้าที่ฉายส่องระบบทาสที่แท้ คือระบบที่สร้างขึ้นมาเพื่อไม่ให้ทาสมีโอกาสเป็นไทได้ในทุกมิติ กลไกนี้ดำเนินการทั้งกับตัวทาสเอง และตัวนายทาส จนแม้แต่นายทาสที่เห็นทาสเป็นคนก็ไม่อาจขัดขืนต่อระบบที่พวกเขาได้ประโยชน์จากมันนี้ ในขณะที่พวกทาสที่เกิดมาในโลกของทาสก็ไม่อาจมีวันหลุดพ้นหรือเข้าใจได้ว่าทาสก็เป็นคนเหมือนกัน การที่หนังพูดถึงทาสที่มาจากเสรีชนก่อน และเป็นคนไม่กี่คนที่โชคดีหลุดออกจากความเป็นทาสยิ่งแสบทรวง เพราะหนังไม่ได้บอกว่าเขารอดเพราะเขาสู้และไม่ยอมจำนน แต่หนังบอกว่าเขารอดเพราะเขาไม่ได้เป็นทาสแต่แรก เขารอดเพราะโชคช่วย เพราะลินคอล์น เพราะคนขาว เพราะคนฝ่ายเหนือ เขารอดออกมาคนเดียว และแพทซี่ยังคนต้องทรมานในร่ายฝ้ายชั่วกัปกัลป์

6.12 years a slave เลยกลายเป็นหนังที่ไม่ได้พูดถึงทาสคนใดคนหนึ่ง แต่พูดถึงรับบทาสทั้งหมดในขณะเดียวกันก็ร้ายกาจมากพอจะเจ้าลึกลงในระดับปัจเจกของตัวนายทาสและความสัมพันธ์ของทาสกับนายทาสในระบบกลไกของทาสนี่คมและน่าทึ่งมากๆ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s