Her (2013, Spike Jonze ,US) ความรักของปัญญาประดิษฐ์

Her-Spike-Jonze-Samantha

เปิดเผยเนื้อหาของภาพยนตร์

1.ก่อนจะไปเรื่องPost-Human น่าสนใจมากว่าจริงๆแล้วหนังมันmasculineมาก มันคือเรื่องแบบผู้ชายตกหลุมรักผู้หญิงที่เขาไม่เข้าใจ เพียงแต่เธอเป็นระบบปฏิบัติการณ์ มันคือความหลงไหล ความรัก ความสัมพันธืและการสูญเสียในสายตาของผู้ชาย ความเจ็บปวดแบบผู้ชายๆ แม้จะเป็นผู้ชายนุ่มนวล ผู้ชายแสนดีที่ปฏิสธแม้แต่เรือนร่างอื่นที่มีวิญญาณของเธออยู่ ลองคิดดูว่าถ้าสลับข้างตัวละครสองฝั่ง ถ้าเป็นหญิงสาวที่ตกหลุมรักระบบปฏิบัติการ ความเศร้า ความเคว้งคว้าง ความผูกพัน การสูญหายอะไรแบบนี้มันจะเปลี่ยนไปหมดเลย

2.จริงๆแล้วธีโอกับซาแมนธาทำงานเหมือนกัน กล่าวคือทั้งคู่นำหน้าที่ผระมวลผลจากข้อมูลน้อยนิดมหาศาลที่ตัวเองมีแล้วสื่อสารออกไปให้ดูราวกับว่าคนสื่อสารกับคนรับสารเป็นคนที่ใช้ชีิวตร่วมกันมา จดหมายที่ธีโอเขียนทุกวันไม่ได้ต่างอะไรกับเสียงของซาแมนาที่เกิดจากการประมวลผลข้อมูลมหาศาของรับบปฏิบัติการเพื่อตอบสนองผู้ใช้แบบรู้เท่าทัน มันจะต่างอะไรระหว่าง การพูดถึงฟันของหญิงคนรักในจดหมายของธีโอ กับการประเมินเสียงถอนใจของซาแมนธาในการตอบโต้กับธีโอ

3.การตกหลุมรักระบบปฎิบัติการของหนังเป็นเรื่องน่าสนใจมากๆ เพราะหนังแสดงให้เห็นว่ามันไม่ใช่อารมณ์ส่วนตัว อารมณืเฉพาะของใครคนใดคนหนึ่ง แต่มันกลายเป็นว่าผู้ใช้จำนวนมากมีความผูกพันกับระบบปฏิบัติการที่เป็นเหมือนเพื่อนสนิท การที่เราตกหลุมรักมันเพราะมันตอบสนองเราได้อย่างสมบูรณืโดยไม่มีข้อโต้แย้ง เป็นเพราะมันเป็นการคุยกับตัวเอง โดยแสร้งว่าอีกฝ่ายเป็นผู้ฟังที่เท่าทัน เป็นเหมือนการเล่นหมากรุกในคอมพิวเตอร์ เป็นเพียงการหลงเงาตัวเองของมนุษย์ มนุษย์ที่เพอร์เฟคต์ที่สุดของเราคืิมนุษยืที่เราสร้างขึ้นเอง สำหรับมนุษย์มันซับซ้อนเพราะมันุษย์คาดเดาง่ายเกินไป เมื่อมนุษยืต้องการร่างกายที่ระบบไม่มีให้ เราเห็นธีโอ รักซาแมนธา แต่ตลอดเวลาสิ่งที่สำคัญและถูกกล่าวซ้ำๆคือความรู้สึก การที่ซามแมนธารู้สึก ความรู้สึกของระบบปฏิบัติการคืออะไรระหว่างข้อมูลที่ถูกประมวลผลแล้วหลอกลวงผู้ใช้ในทำนองว่าความรู้สึกก็เป็นเพียงกลไกหนึ่งของระบบ หรือการที่คอมพิวเตอร์รู้สึกขึ้นมาจริงๆ การรู้สึกว่าตัวเองรู้สึกสิ่งที่ไม่เคยรู้สึก ไม่คิดว่าจะรู้สึกเป็นความซับซ้อนที่คาดเดาไม่ได้ของตัวระบบเอง ความซับซ้อนของสิ่งที่ถูกคาดเดาได้ กับความคาดเดาได้ของสิ่งที่ควรจะคาดเดาไม่ได้อย่างมนุษยืวิ่งสวนทางกันไปมาและชนกัน ทำลายล้างกันในที่สุด

4. แล้วซาแมนธาแตกต่างอะไรกับเสียงเซกโฟนของธีโอในโปรแกรมแชท ที่ซาแมนธาแตกต่างคือซาแมนธาตอบสนองธีโออย่างที่ธีโอต้องการให้ตอบสนอง ไม่ใช่การพูดถึงแมวตายยัดตูด หรือเซกส์วิตถารกับสาวแปลกหน้าที่เป็นมนุษย์ ที่น่าสนใจคือสาวแชทเป็นมนุษย์ที่ถูกลดรูให้เหลือแค่เสียง สำหรับการสร้างเรือนร่างในจินตนาการของธีโอ แต่ซาแมนธาคือเสียงที่ดิ้นรนจะมีเรือนร่าง มันสำคัญมากที่ฐาแมนธาจะมาเป็นเสียง ไม่ใช่ข้อความ หรือไม่ใช่รูปภาพวิดีโอ เพราะเสียงของซาแมนธาทำให้ซาแมนธาอยู่ในระนาบเดียวกันกับธีโอ กล่าวคือมันสามารถทดแทนการคุยโทรศัพท์ที่เชื่อมคนกับคนเข้าด้วยกัน แต่ถ้าซาแมนธามีภาพบนจอ เธอก็กลาบเป็นเพียงฟิกเกอร์ ที่ปลอมในทันที่ที่เห็นหรือหนักกว่าถ้าเป็นเพียงข้อความ แต่เมื่อเป้นเสียง (ที่เลือกได้ว่าญ.หรือช. ซาแมนธามีสิทธิ์ที่จะถูกทรีตอย่างมนุษย์ เสียงคือสิ่งรัญจวนของมนุษย์ในโลกแบบ “Verbal Conersation ” เสียงอยุ่ใระยะที่พอดีกว่าภาพ หรือตัวหนังสือ ในการสื่อสาร ความไม่เห็นตัวผู้พูด แต่การสัมผัสผู้พูดผ่านเนื้อเสียงและน้ำเสียงเปิดโอกาสในการจินตนาการเรือนร่าง แต่ที่จริงแล้ว ซามแมนธาอยู่ในโลก Post Verbal Conversation

5. ทีนี้เราพูดถึงเรือนร่าง หนังมีฉากที่งดงามที่สุดฉากหนึ่งคือการที่ซาแมนธาตามหาเรือนร่างให้กับธีโอ โดยให้หญิงสาวที่ซาบซึ้งในความสัมพันธ์ของเธอกับธีโอ มาเป็นร่างทรงของเธอสพหรับธีโอ ฉากนี้มันงามมาก เพราะในทางหนึ่งระบบปฏิบัติการกลายเป็นจิตของมนุษย์ ขณะของมนุษย์กลายเป็เพียงอุปกรณื เป็นเครื่องมือ เป็นเหมือนโทรศัพท์เปล่าไม่มีซิมที่ให้ระบบปฏิบัติการมาเข้าสิง มนุษย์คนอื่น ยอมเป็นอุปกรณืให้ระบบปฏิบัติการเพื่อจะใกล้ขชิดกับมนุษยือีกคน แต่ไม่ใช่เพราะเธอ(หญิงสาว) ต้องการมกล้ชิดกับมนุษย์ แต่เพราะเธอต้องการใกล้ชิดความัสมพันะ์ที่สมบูรณ์ของมนุษย์ (แต่เป็นมนุษย์กับระบบปฏิบัติการ) ความคาดเดาได้ของธีโอเลยกลายเป็นสิ่งที่ขัดขวาง การที่ธีโอปฏิเสธหญิงสาวเพราะเขาเป็นมนุษย์ที่คาดเดาง่าย เอาแต่ใจ แเรือนร่างมนุษยืทำลายจินตนภาพเกี่ยวกับเรือนร่างจำลองของซาแมนธา ในโลกแบบชายเป็นใหญ่ เขาอยากจะครอบครองเธอทั้งหมด แต่ต้องเป็นเธอที่แท้ เธอที่ส่วนเสี้ยวของคนอื่นนั้นเขาไม่รับ การอธิบายเรือนร่างในฉากนี้มันย้อนกลับกับความอยากมีเรือนร่างของรีะบบปฏิบัติการในหนังไซไฟ คือเธอไม่ได้อยากมีเรือนร่างเพื่อจะกลายเป็นมนุษย์ เพราะมนุษย์อยู่ในตำแหน่งสูงกว่าระบบปฏิบัติการ แต่มันอยู่ในแนวระนาบคือเธออยากใกล้ชิดกับมนุษย์ ความอยากมีเรือนร่างไม่ใช่เพราะมนุษย์เป็นเวอร์ชั่นที่ดีกว่า แต่เพราะเธอมีความรู้สึกซึ่งเป็นสิ่งที่อยู่เหนือมนุษยืและเธอเป็นเครื่องชี้ว่ามนุษยืไม่ได้เป็นเจ้าของความรู้สึกแต่เพียงผู้เดียวอีกต่อไป

6. จากด้านบนมันเลยเข้าไปสู่ โ,กแบบ Post Verbal เมื่อซาแมนธา คุยกับปราชญ์คนอื่นด้วยการไม่ใช้คำพูโแบบมนุษย์ (เสียงของซาแมนธาจึงเป็นวิธีการสื่อสารหนึ่งที่ทำให้มนุษย์ ตำแหน่งของมนุษย์อยู่ตำ่กว่าระบบปฏิบัติการในหนังเรื่องนี้) ด้วยความintelligenceของระบบปฏิบัติการเธอสามารถคุย หรือรักกับผู้ใช้ได้อีกเป็นร้อยคน มันเป้นโลกใหม่ที่ธีโอดอรืไม่มีทางเข้าถึงได้ ทีนี้พอทวนกลับไปยังเรื่องของธีโอกับแคทเธอรีน เราก็พบว่า จริงๆแล้วธีโอคือคนที่ติดอยุ่ในโลกแสนหวานที่เขาสร้างขึ้นเองเขาจึงไม่เข้าใจโลกอื่นๆของแคทฌธอรีน หรือของ ซาแมนธา ธีโอเป็นภาพแทนของผู้ชายที่อยู่โลกพาฝันของรักนิรันดณ์สมบูรณ์แบบ แบบเฮเทอโรเซกช่วล โลกของธีโอไม่ต่างกับโลกของไอ้หนูใน Where the Wild Things Are โลกส่วนตัวที่ทำลายล้างโลกพิเศษของสัตว์ประหลาดที่เขาน่าจะfit in ที่สุดแล้ว หนังสองเรื่องนี้เลยเป้ฯเรื่องเดียวกัน ไอ้หนูโตมาเป็นธีโอดอร์ เคยมีเพื่อนเป็นสัตวืประหลาด และเคยมีคนรักเป้นระบบปฏิบัติการ

7.แต่หนังมีร่องรอยของผู้หญิงที่งดงามมากๆในตัวของเอมี่ อดัมส์ ในสารคดีที่เธอถ่ายแม่นอนหลับยาวนาน ในยามนอนหลับมนุษย์กลายเป็นมนุษย์ที่แท้จริงไม่ตกอยู่ในการควบคุมตนเองอีกต่อไป ไม่มีปรารถนาอีกต่อไป ในอีกทางหนึ่งซาแมนธาไม่เคยหลับ ฉากสารคดีนอนหลับของเอมี่ อดัมส์ ซ้อนทับเข้ากับฉากการนอนของธีโอ ซาแมนธาชอกว่าธีโอหลับ จะทิ้งเธอไว้ เธอจมองดูธีโอหลับ และเขาจะหันถึงเธอ การหลับไหลจากพรากธีโอออกจากซาแมนธา และเป็นการไม่เชื่อมต่อที่แท้ ถึงที่สุดมนุษยก็ตัวคนเดียว จะพูดงั้นก้ได้ แต่การถ่ายแม่นอนหลับของเอมี่ เป็นร่องรอยของผู้หญิงที่ไม่ใช่โลของธีโอ แล้วยังรวมไปถึงการที่เอมี่ อดัมส์เลือเสียงระบบปฏิบัติการเป็นหญิง และไกลที่สุดในเกมเล่นเป็นแม่ ที่การเป็นแม่ที่แท้คือการเห็นแก่ตัวเพื่อลูกๆ ของเธอ ความเป็นหญิงของเธอทำให้เธอรู้สึกโล่งใจที่เบิกผัว เธอไม่แคร์ ว่าใครจะว่าเธอเป็นอีตัวแสบ เอมี่ อดัมส์กลายเป้นภาพความเป็นหญิง หรือความเป้นเควียรื อันที่จริงการคดง้างกับความเป็ชายในหนังไม่ใช่ความเป้นหญิง เพราะธีโอเป็นภาพแทนของผู้ชายแสนดีอบอุ่นที่ผู้หยิงเฮเทอโรอาจจะฝันหา แต่สิ่งที่คัดง้างกับควาเมป้นชายคือความเป้นเควียร์ ความสัมพันธ์ของเอมี่กับระบบปฏิบัติการ และการที่เธอกับธีโอไม่ได้กัน

8.กล่าวโดยสรุป นี่คือหนังที่น่าสนใจมากๆไม่ใช่เพราะมันเป็นแค่หนังรักweird weird แต่มันคือหนังรักที่พูดถึงความอ่อนแอของเฮเทอโรเซกชวล และการวางตำแหน่งปัญญาประดิษฐืที่อาจจะอยู่เหนือมนุษย์ได้อย่างน่าสนใจ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s