โลงจำนำ (ภาม รังสี /2013/ไทย) ผีกับเทพเจ้า

long-ss

เปิดเผยเนื้อหาส่วนสำคัญของภาพยนตร์

กล่าวได้เลยว่าตัวหนังทั้งเรื่องก็เหมือนการแสดงของพี่น้อยในหนังเรื่องนี้ มันทั้งประดักประเดิด ในบางชั่วขณะ มันดูไม่สมจริงจนชวนให้ขบขัน แต่ในบางขณะมันก็นำพาเราไปสู่อารมณ์ ชั่วขณะเวลาที่เหนือความคาดหมาย พลิลึกพิลั่น ประหลาดหลุดโลก เหมือนจะเป็นเรื่องคลิเชไร้ความหมาย พลอตบางเบาเท่ากระดาษ A4 แต่ในวินาทีหนึ่งหนังมันก็พาเราเข้ารกเข้าพงไปไหนต่อไหนก็ไม่รู้ ไปยังทัศนียภาพยนตร์แบบที่เราไม่เคยเห็นมาก่อน กล่าวให้ง่ายและรวบรัดอย่างไร้รสนิยม ในห้วงขณะหนึ่งมันเป็นหนังผีไทยดาดๆที่น่าเบื่อชวนหลับ ไม่สมจริงอย่างถึงที่สุด และยังไร้เหตุผลเสียด้วย แต่ในอีกวินาทีหนึ่งมันก็กลายเป็นหนังเดวิน ลินช์ที่หลอนอย่างไร้คำอธิบาย วินาทีหนึ่งคำอธิบายทำให้มันไม่ได้เรื่อง แต่วินาทีหนึ่งคำอธิบายก็เป็นสิ่งที่ไม่สามารถสรรหาได้อีกต่อไป

พลอตว่าด้วยเจ้าของโรงจำนำที่ฆ่าเมียบูชาผีในบ้านจนร่ำรวย ข้อแม้ของการจำนำ คือคนจะเอาตัวเองมาจำนำไว้กับผี คนที่มาจำนำจะถูกขังไว้ในห้องแล้ว ญาติที่มาด้วยเอาเงินไป และอาจจะไม่ได้เจอกันอีกเลยชั่วนิรันดร์

พลอตฟังดูไม่เลว แต่โปรดักชั่นกลับทำให้มันเลวร้าย เพราะมันเซตทุกอย่างแบบที่ไม่สามารถจะเกิดขึ้นได้จริง โรงจำนำเป็นตึกเก่าเก๋ไก๋สวยงามราวกับร้านเหล้าฮิปๆ หรือบูติกโฮเตล บรรดาของที่เอามาจำนำก็เป็นของเก่าเก๋ไก๋สไตลืฮิปสเตอร์ (แทบขำก๊าก ตอนที่ยายคนแรกเอาขวดเหล้ากับแว่นมาจำนำแล้วเรียนสี่แสน) แม้หนังจะวางแคแรกเตอร์หลงจู๊แบบหลงจู๊ตามโรงจำนำจริงๆ แต่หลงจู๊จริงๆไม่มีทางรับจำนำของแบบนี้ หนำซ้ำไม่มีทางจะอยู่ในที่แบบนั้นได้แน่ๆ


พี่น้อยรับบทเป้นผัสกระแต ขับรถชนเด็กข้างบ้าน แล้วต้องหาเงินมาเยียวยา เลยต้องเอาตัวเองมาจำนในเวลาเดียวกันก็มี ตุ๊ดแพ้บอล สาวอยากลองดี และไอ้หนุ่มไม่มีที่มาอีกคนมาจำนำตัวเองกับผี ทุกคนถูกจัดให้อยู่คนละห้องแล้วก็โดนผีอาละวาดกันไป เท่านั้น จบ ไม่มีการคลี่คลายทำลายความเป็นผี ไม่มีการแสวงหาเหตุผล ไม่มีตอนจบชื่นมื่น เรื่องยาวเท่าเรื่องสั้น แล้วสิ่งที่หนังเลือกขับเน้นคือฝัรหลอนของผีอาฆาตรังควานผู้คน ในห้องปิดตาย

ความเอาเก๋แต่ไม่สมจริงของหนัง มาปะทะกับการตัดต่อสวิงสวายและการแสดงที่ประดักประเดิดมากๆของพี่น้อย (แกงค์สก๊อยแถวหน้าฮาก๊ากกับทุกซีนของพี่น้อย)ทำให้ทุกอย่างพร้อมจะล่มได้ตลอดเวลา ยิ่งทุกครั้งที่พี่น้อยเข้าฉากกับกระแตมันเหมือนกับเล่นหนังกันคนละเรื่อง เหมือนพี่น้อยกับกระแตแสดงกันคนละแบบแล้วไม่มีทางเข้ากันได้เลย

แต่ผลกลับพิลึกพิลั่นกว่านั้น การแสดงแบบเล่นใหญ่(มาก)ของพี่น้อย กลับทำให้ตัวละครตัวนี้ออกมาพิลึกมากกว่าจะเลวร้าย ความบ้าของพี่น้อย กับรูปร่างที่เล็กๆแกรนๆแน่นๆเกร็งๆของพี่น้อยทำให้ตัวละครตัวนี้สมบูรณ์แบบในการเป็นผู้ชายpassive ที่ง่อยเปลี้ยเสียขาโดยสิ้นเชิง ฉากที่ประหลาดมาก คือโมเมนต์ที่พี่น้อยทะเลาะกับกระแตระหว่างทางกลับบ้าน แล้วพี่น้อยตะโกนใส่กระแตว่าอย่าตะโกน ควม passive แบบผู้หญิงของกระแต (ที่เล่นได้น่าสนใจดี) ที่โวยวายตลอดเวลา กับความpassive แบบการจัดการอะไรไม่ได้ของพี่น้อยทำให้ฉากนี้อิหลักอิเหลื่อประหลาดมาก รวมไปถึงโมเมนต์การเจอผีของพี่น้อยที่ประหลาดมากชนิดที่ว่าไม่สามารถหาดาราคนอื่นมาเล่นแทนพี่น้อยได้แน่ๆ เพราะมันเหวอ เว่อ ใหญ่ พิลึก แต่มันทำให้หนังที่พยายามหลอน หลอนขึ้นห้าร้อยเท่า เมื่อรีแอคชั่นการเจอผีของพี่น้อยไม่ใช่แค่การทำหน้าเหวอ อ้าปากค้างอย่างเดียว แต่เล่นแม่งทั้งร่างกาย แขนขาเนื้อตัว ฉากที่พีครุนแรงที่สุดคือฉากที่พี่น้อยเล่นกับเก้าอี้ด้วยการพลิกมันไปมาตอนเจอผี เทียบง่ายๆว่าอาการเจอผีของพี่น้อยในเรื่อง กับอาการเจอผีของเหยื่อที่เหลือนั้นแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงอย่างหาที่เทียบกันไม่ได้

แล้วทันทีที่พี่น้อยมาถึงโรงจำนำหนังก็เข้าโหมดผีหลอกวิญญาณหลอน ไร้เวลาไร้สถานที่เป็นชุด แบบยาวจัดเต็ม สามสิบนาที ซึ่งแน่นอนมันอาศัยการตัดต่อและกาถ่ายภาพแบบMV มาช่วยพยุงเรื่องราวในส่วนนี้ แต่ความประหลาดพิสดารของมัน คือมันไมไ่ด้คลี่คลายปมในใจคนดูมากกว่ารู้ว่าพี่น้อยขับรถชนเด็กยังไง และไถ่บาปยังไง หรือเปิดโอกาสให้ใส่ฉากที่ฟินที่สุดในหนังคือฉาก พี่น้อยตบหัวผีแล้วถามว่า มึงต้องการอะไรจากกูซ้ำไปซ้ำมา โดยผีไม่ตอบโต้ แล้วก็ไม่ได้คลี่คลายปมอะไรของตัวผี ตัวโรงจำนำ การไร้บทสรุปของผีในโรงจำนำทำให้หนังมันขยับไปสู่การเป็นหนังผีประหลาดที่น่าทึ่งมาก
สิ่งที่เราชอบที่สุดในหนังเรื่องนี้ คือสถานะของผีในหนัง (แน่นอนว่าไม่ใช่ตัวผี )

ในขณะที่ผีในหนังผีสมัยใหม่ โดยเฉพาะผีในหนังผีตะวันตก เป็นผีแบบไม่มี Hirerachy กล่าวคือเป็นคนตายเหมือนๆกัน ไม่ว่าจะตายจากศตวรรษที่แล้ว หรือปีที่แล้ว ก็จะเป็นผีคนตายเหมือนๆกัน เว้นแต่จะเป็นผีปีศาจ มันก็จะถูกมองเป็นก้อนของความชั่วร้่าย เป็นผีที่ถ้าไม่เป็นคนธรรมดาเท่าๆกันก็เป็นผีของซาตาน ตามหลักคริสต์ ต้องกำจัดออกไป

แต่ผีในพื้นถิ่นเอเซียไม่ใช่หยั่งงั้นน่ะซี ผีแต่ดั้งแต่เดิมองเรานั้นเป็นผี Hirerachy กล่าวคือเป็นผีมีศักดินาลำดีบชั้น เป็นผีที่มีลักษณะกึ่งเทพเจ้าตามประสาลัทธิบูชาผีแต่ดั้งแต่เดิม ผีไม่ใช่การต่อสู้ของคนเป็นกับคนตาย แต่เป็นการต่อสู้ของคนธรรมดากับเทพเจ้าในทางหนึ่ง

ผีในโลงจำนำ แรกทีเดียวเป็นเพียงผีนางรำ เป็นผีสามัญของสาวโดนข่มขืนตาย แต่กาลเวลา ปวศ.ที่เพิ่งสร้าง ถูกทำให้ผีสามัญยกระดับเป็นผีเทพเจ้าผ่านทางการสักการะบูชาของคนรุ่นต่อมา พอผีกลายเป็นเทพจ้ามันก็ยกระดับเป็นเรื่องของสาวกทำเพื่อผีเทพเจ้า (แม้หนังจะออกแบบผีเชยๆ เป็นผีสาวใส่ชุดเช่านางรำยืนอ้วกไปเรื่อยๆก็ตาม)

การณ์กลายเป็นว่าในเวลาต่อมาผีทำอะไรก็ไม่ผิดเพราะผีในเรื่องนี้ไม่ได้ทำอะไรเลย นอกจากยืนอ้วกและหลอกหลอนผู้คนไปเรื่อย ผีเรียกหาความศรัทธาขั้นสูงจากสาวก ด้วยการบอกให้บูชา บอกให้หาคนมาสังเวย แต่ผีในเรื่องไม่ฆ่าใคร คนที่ฆ่าคนเพื่อสังเวยคือตัวสาวกเอง หนังเฉลยหลังจากฉากหลอนนอนสตอปผ่านพ้นไป ว่าในวันต่อมา คนที่ลงมือสังหารผู้คนคือสาวกไม่ใช่ตัวผี ผีไม่ว่าจะมีอยู่จริงหรือไม่ เป็นเพียงรูปเคารพของผู้คนที่ไม่มีฤทธิ์เดชในการฆ่าคนเอง แต่ฤทธิ์เดชของผีทำให้คนฆ่ากัน สิ่งเดียวที่มีอำนาจเท่ากับผีคือทุน เพราะคนมาโรงจำนำจากปัญหาทางการเงิน กล่าวคือ คนมีผิดบาปต้องการเงินมาลบล้าง มาจำนำตนเองเพื่อเงิน จากนั้นก็ถูกทำลาย ผีกับเงินจึงเป็นสองขั้วที่บีบคั้นผู้คนรอบๆ ให้ต้องถูกทำลาย ระหว่างคนที่ถือเงินกับคนที่ถือผี

ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ สถานะของผี สาวก และ เหยื่อ ก็สะท้อนโครงสร้างของสังคมที่แกว่งไปมาระหว่างระบบศักดินาอุปถัมภ์กับระบบทุนนิยมอย่างบ้านเราอย่างน่าทึ่ง การสะท้อนโครงสร้างแบบนี้สามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องพยายามสร้างสัญญะให้จงใจตีความได้ด้วยซ้ำ เพราะมันอาจจะประกอบขึ้นจากการคิดไปเองของผู้เขียน (ผู้ชม) หรือเป็นเพราะในทุกระดับของทุกเรื่องเล่า ของทุกสิ่งทุกอย่างในสังคมล้วนโดนครอบงำด้วยระบบโครงสร้างเช่นนี้โดยตัวมันเอง

ถึงที่สุดโลงจำนำอาจจะไม่ใช่หนังที่น่าตื่นเต้น หรือกล่้าหาญ หนังบกพร่องมากมาย และพยายามจะกลบเกลื่อนด้วยการเป็นหนังเท่ๆคูลๆเงียบๆ อาศัยการตัดต่อราวกับMV ของหนังมาช่วย แต่หนังก็มีความพิลึกพิสดาร ประหลาดรุนแรงจนไม่อาจปล่อยให้่มันถูกนับเป็นหนังผีอยากเก๋เรื่องหนึ่ง และเราคิดว่าจดจำมันในฐานะหนังผีไทยที่ประหลาดที่สุดเรื่องหนึ่ง และจดจำการแสดงของพี่น้อยในหนังเรื่องนี้เป็นการแสดงที่ประหลาดที่สุดครั้งหนึ่เงหมือนกัน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s