THE HUNGER GAMES (GARY ROSS/2012/ US)​ เกมแห่งความกระหาย

 

เมสเสจทางการเมืองของตัวเรื่องนั้นเข้มข้นรุนแรงมากๆๆๆ มันเล่าว่าเจ็ดสิบสี่ปีที่แล้ว มีการก่อกบฏ แล้วฝ่ากบฏแพ้ ถูกปกครองโดยแบ่งเป็นเขตๆ แต่ละเขตก็เป็นชนชั้นแรงงานแต่ละแบบ ทุกปีก็ต้องส่งหญิงชายวัยเจริญพันธุ์มาแข่งขัน HUNGER GAMES เพื่อความเพลิดเพลินบันเทิงใจของ ‘แคปิตัล’

นางเอกมาจากเขตสิบสองโซนเหมือง ยอมสมัครมาเพราะน้องสาวจับฉลากได้ มากับไอ้หนุ่มร้านขนมปัง งานนี้จับคนชั้นล่างจาก สิบสองเขตมาสู้กัน แล้วถ่ายทอดสดให้ได้ดูกันทั้งประเทศ โดยจะมีคนรอดแค่คนเดียว


หนังไม่โฟกัสเรื่องประเภท มนุษย์เวลาเอาตัวรอดแล้วจะต่ำช้าเหมือนในBR เลยมีข้อมูลผู้เข้าแข่งขันรายอื่นน้อยมากๆ หนังโฟกัสแค่ตัวพระนางอย่างเดียว เพราะดูเหมือนประเด็นไม่ใช่การแข่งแต่เป็นระบบทั้งหมด

การแข่งมีการถ่ายทอดสด มีคนคุมการถ่ายทอดที่จะสามารถเนรมิตอะไรเข้าไปในป่าก็ได้ เมื่อนางเอกออกนอกขอบเขตของโซนแข่งเขาก็มีวิธีบีบให้กลับในโซนโดยการสร้างไฟป่า หรือสร้างสัตว์ปประหลาด แม้แต่ควบคุมวันคืน

กล่าวให้ถูกการแข่งขั้นHUNGER GAMES ละม้ายคล้ายอาการสังคมกินคนของยุคปัจจุบัน หนุ่มสาวขนขั้นล่างไม่ว่าสมัครใจหรือไม่ มุ่งหน้าเข้าเมืองมาแข่งกันหิวกระหาย อาศัยความทะยานอยากเป็นอาวุธในการกินกันเอง โดยมีพวกคนชนชั้นศักดินา นั่งดูด้วยความบันเทิงเริงใจคนกลุ่มนี้ไม่เพียงเป็นผู้ชม แต่ยังควบคุมระบบทั้งหมดด้วย เมื่อเขาไม่พอใจคุณ เขาสามาถบีบคั้นให้คุณออกจากการแข่งขัน หรือกระทั่งมอบความตายให้ด้วยวิธีต่างๆ ขณะตัวละครเอาตัวรอดกันอย่างเอาเป็นเอาตาย พวกเขาเป็นแค่เบี้ยหมากในกระดานที่จะบีบก็ตายจะคลายก็รอด

หนำซ้ำเหนือขึ้นไปยังมีชนชั้นปกครองที่คอยครอบงำกระทั่งการเสฟสื่อหรือการสร้างตัวละครอีกชั้นหนึ่งด้วย

หนังให้เราเห็นแคปิตัลเพียงชั่วแล่นเท่านั้น เพราะการเห็นเพียงชั่วขณะจะสร้างภาพประทับให้กับบรรดาผู้เข้าแข่งขัน เหมือนเราเห้นกรุงเทพครั้งแรกเป็นภาพระยะไกล ที่เป็นภาพแทนทั้งหมด หลังจากนั้นทุกคนก็ถูกบังคับให้อยู่ในที่ที่จัดไว้ให้ ความหรูหราเป็นการล้างภพาความจนติดตัวเป็นจุดเริ่มต้นของการให้ความหวัง

เริ่มต้นจากความหวัง

การมอบความหวังที่จะเป็นผู้ชนะเพียงหนึ่งเดียวทำให้คนหนุ่มคนสาวจินตนการต่อไปว่า อาจจะเป็นเราก้ได้ที่เป็นผู้ชนะ เราทุกคนมีมือเท้าเท่าเทียมกัน ใครดีใครอยู่ใครสู้ใครรอด วิธีคิดแบบนี้เหมาะเจาะยิงกับทุนนิยม แคปิตัลลิซึม หรือ แคปิตัล เพราะผู้คนเชื่อในตาดเสรีที่ใครมีความสามารถก็อยุ่ได้ แต่หนังก็ตบกระโหลกให้เห้นว่าตลาดเสรีแท้ที่จริงเป็นโชว์ประการหนึ่งที่ผู้เล่นไม่ได้เป็นผู้กำหนดกติการด้วยตนเอง ผู้ชนะจะมีคนหรือสองคน หรือเวลานี้จะเป็นกลางวันกลางคืนล้วนแต่ถูกกำหนดโดยผู้อื่นทั้งสิ้น

ความหวังเล็กน้อยที่ทุกคนมีสิทธิืชนะคือแรงผลัดให้ทุกคนฆ่ากันเองได้ การฆ่านี้ไม่ต้องมีระบบศีละรรมข้องเกี่ยว เพราะเป็นการฆ่าที่ได้รับการรับรองจากบเื้องบน ประดุจคำสั่งจากแบ่งปฏิบัติจากใครก็ไม่รู้ คุณฆ่าใครก็ได้ การฆ่าไม่ได้เป็นเรื่องเชิงศีลธรรม ไม่ใช่การเอาตัวรอดด้วย แต่มันคือการฆ่าตามคำสั่ง ฆ่าโดยไม่รับผิดชอบต่อการตาย เหมือนนาซีแบ่งกันทำตามคำสั่งและไม่รู้สึกอะไรกับการฆ่ายิว (ดู I FOR ICARUS ประกอบ)

ในความหวังนี่สิ่งที่แสบสันต์คือการบอกว่า วิธีที่เราจะชนะ (ลองเปลี่ยนเกมฆ่าเพื่อนเป็นการตามล่าความฝันของเด็กวัยรุ่นดูไหม) ไม่ใช่การฝึกฝีมือ หรือสัญชาตญาณ แต่มันคือการเป็นที่รักและได้รับ ‘สปอนเซอร์’ จากผุ้ชม ตัวสปอนเซอรืนี้คือรูปแบบหนึ่งของความหวัง และเสียดสีกันตรงๆว่าเราไม่มีทางเอาตัวรอดในสังคมกินคนได้หากปราศจากแรงสนับสนุน การสนับสนุนในหนังเป็นการสนับสนุนแบบให้เปล่าเพราะคุรเป็นคนดี? หรือเป็นรูปแบบหนึ่งของเส้นสายระบบอุปถัมภ์ เพียงแต่เปลี่ยนจากสายสัมพันธ์มาสู่การที่คุณเป็นที่รักของผู้ชม

ความหวังที่หยอดให้ตัวละครทุกตัวทำให้เขาเชื่อมั่นและเดินตามเกมที่ถูกจัดวางไว้อย่างถึงที่สุด ดังนั้นเมื่อตัวนางเอก ขบถต่อการได้รับความหวังแบบนั้น (ภาพในสายตาของเธอ ฟ้าในโซนแข่งขันเป็นกรอบกรง และเธอเป็นคนเดียวที่ไปสุดทาง) มันทำให้สังคมปั่นป่วน เพราะตัวละครที่คิดว่าเป็นหมาก ดันลุกมาเล่นผู้เล่นเสียเอง (การชูสามนิ้วน่าจะเอาไว้ใช้เป็นสัญญาณขบถแน่ๆในภาคหน้า แต่หนังเลือกจะไม่เล่าในภาคนี้) การก่อการจราจลเมื่อตัวนางเอกตัดสินใจส่งสาส์นถึงผุ้ชมด้วยการชูสามนิ้ว แทนที่จะสำนึกบุญคุณของแคปิตัล หรือสปอนเซอรืทำให้สังคมสะเทือน เพราะการเฝ้าดูการตามล่าหาความฝันของตัวละครเหล่านี้เป็นทั้งเครื่องปลอบประโลมของคนชั้นล่างที่ถูกกดขี่ทั้งปีทั้งชาติ และยังทำให้คนชั้นสูงได้ทำตัวใจบุญสุทาน มีเรื่องเมาท์มอยกับเพื่อนฝูงอีกต่างหาก ทั้งหมดทั้งมวล เป็นการแยกคนทั้งสองออกจากกัน เพื่อให้ปกครองได้ง่ายขึ้น

เมื่อขบถต่อความหวังก็ต้องใช้ความรัก

รักโปรโมทหรือรักจริงก็ไม่อาจรู้ได้ แต่ความรักเป็นไม้ตายเสมอของการปกครอง เพราะความรักจะคัดแยกเอามนุษย์จากสัตว์สังคมที่รับรู้การกดขี่ของระบบและฝืนต้านมัน ให้ไปเป็นปัจเจกที่ยอมจำนน เมื่อมีความรักพวกมนุษย์ก็จะสนใจแต่ความรัก ความรักเป็นเครื่องปลอปประโลมการกดขี่ไม่มีที่สิ้นสุดนี้ ทำอะไรก็ได้ ทนอะไรก็ได้ ตราบใดที่มีคนรักเคียงข้าง และนี่คือเครื่องมือชั้นดีที่เอาไว้ใช้ทำคนให้เชื่อง เพราะเมือ่เขาหันมาเอาใจใส่เฉพาะเรื่องส่วนตัวเขาจะไม่มีเวลามาคิดถึงบ้านเมือง หรือระบบอีกต่อไป

ระบบกระหายอะไร ระบบกระหายการฆ่าเพื่อที่จะได้มีผู้ชนะ การกระหายผู้ชนะ ไม่ใช่การคัดคนเข้าสู่ชนชั้นใหม่ แต่การมีผู้ชนะเป็นเครื่องยืนยันความเวริ์คของตัวระบบ และเป็น้ำมันความหวังที่หยอดให้ระบบเดินหน้าต่อไปได้ เป็นการยืนยันว่าระบบนั้นมีคุณค่า เป็นหนทางที่ถูกทำนองคลองธรรม เธอไมไ่ดชนะเพราะโชคช่วย (แม้ระบบจะย้ำเตือนเรื่องโชคตลอดเวลา) แต่เป็นเพราะความสามารถ และใครๆก็ชนะอย่างนี้ได้ ระบบจึงพยายามทำลายการท้าทายจำพวกให้ชนะสองคนได้ เพราะการผ่อนปรยกฏเป็นความล้มเหลวของระบบ ดังนั้น การต่อต้านของนางเอกในตอนจบคือการปฏิสธชัยชนะเป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ เพราะมันเท่ากับการปฏิเสธระบบโดยสิ้นเชิง ผู้ปกครองจึงไม่พอใจเรื่องนี้มากๆ ซึ่งมันจะทำให้ทุกอย่างในภาคสองเข้มข้นอย่างรุนแรง

ยังมีเรื่องน่าสนใจมากมายเช่นว่า สไตล์ของหนังที่เลือการแต่งตัวแบบยุโรปยุควิคตอเรียนมาดัดแปลงแทนการแต่งกายของกระฎุมพีในเรื่อง ที่มีโอกาสใส่เสื้อผ้าสีสันสดใส แต่ชาวเหมืองใส่เสื้อผ้าสีทึบทึม หรือการที่เลือกเปิดตัวแบบโรมันย ที่ชวนให้คิดถึงสมัยครั้งที่คนโรมันไปโคลอสเซียมเพื่อดูการยนคนคริสต์ให้ไปสู้กับสิงโต สิงโตไม่ใช่ระบบ แต่เป็นภาพแทนเฉพาะของความหวัง ระบบคือผู้ชมทั้งหมดที่จัดให้มีการแข่งขันขึ้นต่างหาก

เขียนแบบคนไม่เคยอ่านหนังสือ นี่คือหนังที่มีประเด็นการเมืองน่าตื่นเต้นมากๆ และน่าตื่นเต้นมากขึ้นที่มันฮิต ถ้ามันอยู่ถูกที่ถูกเวลามันก็คือV for Vendetta ดีๆนี่เอง

สุดท้ายนี้ แม่ง ชูสามนิ้วล่วงหน้าครับ!

One thought on “THE HUNGER GAMES (GARY ROSS/2012/ US)​ เกมแห่งความกระหาย

  1. ชอบบทความนี้ครับ แต่ก็พูดถึงสัญลักษณ์สามนิ้วในเรื่องนิดนึง มันเป็นการบอกขอบคุณ, ชื่นชม และใช้บอกลาผู้เป็นที่รักครับ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s