CONFESSIONS (TETSUYA NAKASHIMA/2010/JP) กลไกของความชั่วช้า


 

หนังเล่าเรื่องของคุณครูคนหนึ่งที่เปิดเผยกับนักเรียนว่าชั้นจะสอวันนี้เป็นวันสุดท้ายและขอพูดกับพวกเธอแฟร์ๆก่อนจากกัน ว่าก่อนหน้านี้มีเด็กตกสระน้ำโรงเรียนตาย เด็กคนนั้นเป็นลูกชั้นเอง และชั้นรู้ว่ามีนักเรียนสองคนในห้องนี้แหละเป็นคนฆ่าลูกชั้น แต่ไม่ต้องห่วงชั้นไม่บอกตำรวจหรอก เพราะตอนนี้ชั้นใส่เลือดติดเชื้อ HIV ลงในนมที่สองคนนั้นดื่มเรียบร้อยแล้ว ไม่ต้องห้วงหรอก พวกเธอยังมีเวลาใช้ชีวิตอีกสักสี่ห้าผี ใช้ชีวิตให้คุ้มล่ะ  ว่าแล้วครูก็จากไป แต่นี่ไม่ใช่หนังทั้งเรื่องมันแค่ต้นเรื่องและหลังจากนั้น เราก็ได้เห็นการเปิดเปลือยกลไกของความชั่วช้าผ่านการเปิดปากสารภาพของเด็กๆในชั้นทั้งในเหตุการณ์ และในเวลาต่อมา ซึ่งทั้งหมดกลับยิ่งเลวร้ายลงเรื่อยๆ

หนังเป็นเหมือนด้านกลับของMEMORIES OF MATSUKO อยู่กลายฝๆในแง่ที่ง่านางมัตสึโกะ ใช้ความดีงามของตัวเองมาทำลายตัวเอง แต่นางเอกในเรื่องนี้ใช้ความชั่วช้ามาทำลายทุกคน หลังจากเธอถูกทำลายลงไปแล้ว และในครั้งกระนั้นเราอดคิดเปรียบมัตสึโกะไว้กับลาบัลทาซาร์ ของBRESSON โดยเฉพาะฉากจบที่คล้ายคลึงกันมาก เราเลยขอเปรียบเทียบsense ของหนังเรื่องนี้เข้ากับL’ARGENT!

สิ่งที่สุดยอดในหนังเรื่องนี้คือ หนังไม่ได้ทำหน้าที่เป็น ‘คำสารภาพ’ แห่ง’ความสำนึกบาป’ และไม่มีการไถ่ถอนบาปในหนังเรื่องนี้ คำสารภาพในหนังไม่ใช่สิ่งที่เราสารภาพต่อหน้าพระเจ้า แต่คือคำให้การต่อตุลาการ เป็นการเปิดโปง  ‘กลไกแห่งความชั่วช้า’ ว่ามันทำงานอย่างไร หนังเดินหน้าตรงข้ามทุกประการกับหนังทำนองเดียวกันจากฝั่งตะวันตก ที่มัก เว้นช่องว่างในแรงจูงใจ ปล่อยให้เป็นเรื่องของจิตมนุษย์ยากแท้หยั่งถึง ในขณะเดียวกันก็พยายามถ่ายทอดเรื่องราวในลักษณะที่สมจริงที่สุด เรียบนิ่งระยะไกลไม่ปรุงแต่ง ผิดกับหนังเรื่องนี้ ที่อธิบายทุกการกระทำทุกแรงจูงใจของตัวละคร อย่างเป็นเหตุเป็นผล (ในที่นี้ไม่ใช่ตรงตามหลักเหตุผล แต่เป็นการโยงเหตุไปหาผล ที่ชวนขนลุกขนพอง) งานด้านภาพของหนังที่ปรุงแต่งถึงขีดสุดในทุกฉากกลับยิ่งขับเน้นความดำมืดของมนุษย์ออกมา ราวกับว่านี่ไม่ใช่หนังสมจริงของเหตุการณ์ แต่เป็นการเดินลึกเข้าไปคลี่เหตุการณ์ดูคำให้การของแต่ละคนด้วยมุมมองเฉพาะ

ภายใต้ห่วงโซ่ของเหตุการณ์หนังพาเราไปดูกลไกการทำงานที่ซับซ้อนของความชั่วช้าในระดับชิดใกล้ เราเลยได้เห็นตั้งแต่ พวกนักเรียนรังแกเพื่อน พวกคนที่ปากทำเป็นดีแต่ลับหลังแอบนินทา เด็กที่อยากได้รับการยอมรับจากเพื่อน เด็กที่เกลียดโลกทั้งโลก เด็กที่โหยหาการยอมรับจากแม่ ไปถึงพ่อแม่ที่ไม่เคยเห็นความผิดพลาดของลูกตัวเอง หรือที่ร้ายกาจที่สุด และเป็นตัวเร่งความชิบหายวายป่วง คือครูแสนดีที่เชื่อว่าจะต่อสู้เพื่อเด็กๆหรือจะปกป้องเด็กๆได้ ความไร้เดียงสามองโลกในแง่ดีของครูในหนังเรื่องอื่นอาจจะช่วยเรียกคืนความเป็นมนุษย์ของเด็กๆกลับมาได้ แต่ไม่ใช่ในเรื่องนี้ ไม่ใช่เพราะเด็กๆชั่วร้าย แต่เพราะกรอบของสังคมห้องเรียน วัฒนธรรมของตัวเด็กเอง ที่ทำให้ในที่สุด การพยายามทำความดียิ่งทำให้ทุกอย่างดิ่งลงเหวไปอย่างช่วยไม่ได้

หนังแสดงภาพการไปกันใหญ่ของเหตุการณ์เหล่านี้ในระบบห่วงโซ่เหตุผลที่ถูกครอบงำด้วยกรอบคิดวัฒนธรรมบางอย่าง การประกบอาชญากรรมไม่ได้เกิดจากแรงจูงใจอันเป็นระบบ ทั้งไม่ใช่ความชั่วช้าก้นบึ้งในจิตใจ หากมันคือการประสมกันอย่างซับซ้อน เช่นกับการที่บอกว่า คนหนึ่งตั้งใจฆ่าแต่ไม่ทำให้ตาย ส่วนอีกคนที่ไม่ได้ตั้งใจให้ตายแต่เป็นคนลงมือฆ่า ทั้งหมดอาจจะเกิดจากประโยคดูถูกโง่ๆสักคำหนึ่ง หรือการไม่มีแม่ หรือไม่ก็ความอยากเด่นอยากดังอะไรยังไงเราก็ไม่มีวันรู้หรอก ไม่มีวัน ตัวละครในหนังไม่ได้ถูกนำเสนออย่างคนป่วยไข้เกินไปกว่าคนจริงๆในสังคมซึ่งนั่นยิ่งทำให้มันน่าสะพรึงกลัวเมื่อเราแทนตัวเองเข้ากับตัวละครในหนัง อาชญากรรมไม่ได้เป็นเรื่องกไกลตัวเผลอๆเราทุกคนต่างมีส่วนร่วมกับมันโดยไม่รู้ตัว

นอกจากตบหน้าพวกคลั่งศีลธรรมอย่างสาสมแล้วหนังยังตบหน้าทางออกของหนังในทำนองเดียวกันอย่างเจ็บแสบอีกด้วย หนังจึงมีทางออกมาให้ทั้งในแง่ที่ว่า ครูไม่ได้แค้นเธอเลย เขาพยายามปลุกให้เธอตื่นจากความชั่วช้า หรือเด็กเอาแต่ใจที่ได้รู้ความรักจากแม่สำนึกบาปกับสิ่งที่ตัวเองทำลงไป  ครูผู้สูญเสียที่ในที่สุดก็ทำใจและให้อภัยได้  เรื่อยไปจนถึงตอนจบประเภท ฆ่าไอ้คนพวกนี้ให้เกลี้ยง หรือตอนจบประเภท พบรักแล้วหลุดออกจากโลกไปเลย  ทุกอย่างถูกทำลายลงทีละน้อย  ด้วยการแสดงให้เห็นว่าการจบสวยเป็นแค่ความพยามอันทุเรศทุรังประการหนึ่ง ถึงที่สุดหนังหักมุมด้วยการแสดงให้เห็นว่าตัวละครชั่วช้าพากันเยาะเย้ยทางออกเหล่านั้นอย่างน่าสมเพชขนาดไหน สิ่งที่เราเห็นว่าสวยงามเช่นผีเสื้อบินมาเกาะที่นิ้วหลังฝนตกอย่างหนัก ไม่ได้ทำให้เด็กคนหนึ่งที่ถูกรังแกได้อบอุ่นหัวใจ แต่มันกลับเอาไว้ให้เขาระบายความแค้นต่างหาก เช่นเดียวกับเด็กหญิงที่ทำท่าเข้าอกเข้าใจโลกก็ตายห่าได้อย่างง่ายดายเหมือนกัน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s